Obowiązkowa dematerializacja akcji w 2020 r.

Zgodnie z nowelizacją kodeksu spółek handlowych, wszystkie akcje spółek akcyjnych i komandytowo-akcyjnych muszą zostać zdematerializowane do końca 2020 r. Do 30 czerwca br. spółki mają czas na wybór podmiotu, który zajmie się przeprowadzeniem procesu dematerializacji i zawarcie z nim umowy.

Dematerializacja akcji jest zmianą formy akcji z dokumentu na zapis w systemie informatycznym. Zgodnie z nowelizacją ksh, wszystkie spółki akcyjne i komandytowo akcyjne muszą obowiązkowo przeprowadzić taki proces w 2020 r. Obowiązek dotyczy zarówno spółek publicznych, jak i niepublicznych. Dematerializacji podlegają wszystkie rodzaje akcji danej spółki.

Akcje spółki niepublicznej należy rejestrować rejestrze akcjonariuszy (który od 1 stycznia 2021 r. będzie spełniał funkcję księgi akcyjnej i będzie jawny dla spółki i każdego akcjonariusza) we współpracy z domem maklerskim, albo w Krajowym Depozycje Papierów Wartościowych (KDPW). Akcje spółek publicznych powinny być rejestrowane w KDPW.

Istotną zmianą wprowadzoną przez nowelizację od 1 stycznia 2020 r. jest także obowiązek posiadania przez spółki akcyjne i komandytowo akcyjne strony internetowej, której adres podlega obligatoryjnemu ujawnieniu w KRS.

Poniżej przedstawiamy procedury i kluczowe terminy związane z obowiązkową dematerializacją.

Pięciokrotne wezwanie akcjonariuszy

Spółki akcyjne i komandytowo-akcyjne, których nie wszystkie akcje zostały zdematerializowane, mają obowiązek pięciokrotnego wezwania akcjonariuszy do złożenia dokumentów akcji w spółce. Pierwsze wezwanie musi zostać ogłoszone do 30 czerwca 2020 r., przy czym poszczególne wezwania nie będą mogły być dokonywane w odstępie czasu dłuższym niż miesiąc ani krótszym niż 2 tygodnie.

Wezwania następują w sposób właściwy dla zwoływania Walnych Zgromadzeń. Jednocześnie spółka ma obowiązek udostępnienia informacji o wezwaniu na swojej stronie internetowej, z miejscu przeznaczonym na komunikację z akcjonariuszami, przez co najmniej 3 lata od pierwszego wezwania. Złożenie dokumentów akcji w spółce odbywa się za pisemnym pokwitowaniem wydanym akcjonariuszowi.

Wybór i zawarcie umowy z podmiotem przeprowadzającym dematerializację

  • Spółki niepubliczne

W przypadku spółek niepublicznych, przed pierwszym wezwaniem akcjonariuszy Walne Zgromadzenie musi zdecydować w formie uchwały, czy akcje podlegające dematerializacji będą objęte rejestrem akcjonariuszy (jednocześnie Walne Zgromadzenie wybiera podmiot uprawniony – dom maklerski) czy zarejestrowane w Krajowym Depozycje Papierów Wartościowych (KDPW).

Zawarcie umowy o prowadzenie rejestru akcjonariuszy z domem maklerskim lub o rejestrację akcji z KDPW powinno nastąpić do 30 czerwca 2020 r., czyli jak zaznaczyliśmy wcześniej – jeszcze przed pierwszym wezwaniem.

  • Spółki publiczne

Spółki publiczne nie są objęte obowiązkiem zwoływania Walnych Zgromadzeń w celu podjęcia uchwały o wyborze systemu rejestracji akcji oraz podmiotu prowadzącego taki system. Spółki te mają obowiązek rejestracji wszystkich akcji w KDPW.

Przepisy nie określają terminu zawarcia umowy z Krajowym Depozytem, jednak KDPW wskazuje na 30 października 2020 r., jako bezpieczny termin umożliwiający zarejestrowanie akcji danej spółki do końca 2020 r. W KDPW będą mogły zostać zarejestrowane wyłącznie te akcje wydane uprzednio w formie dokumentów, które zostaną złożone w spółce w odpowiedzi na wezwania.

Jednocześnie należy zaznaczyć, że akcje tej samej spółki nie mogą być zarejestrowane jednocześnie w KDPW i rejestrze akcjonariuszy – muszą zostać zarejestrowane w tym samym systemie rejestracji (tzw. jednolity reżim rejestrowy).

Wszystkie spółki planujące zawarcie umowy o rejestrację z KDPW, zachęcamy do zapoznania się z Przewodnikiem KDPW dla emitentów akcji, podlegających przymusowej dematerializacji.

Treść wezwań akcjonariuszy, a także prawne aspekty związane z procesem dematerializacji w danej spółce, podmioty objęte obowiązkową dematerializacją powinny konsultować z działami prawnymi.

Zawieszenie składek ZUS na 3 miesiące w związku z pandemią koronawirusa

Przedsiębiorcy, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji w związku z  pandemią koronawirusa mogą składać w ZUS uproszczone wnioski o odroczenie im terminu płatności składek na ubezpieczenia społeczne o trzy miesiące.(wniosek ZUS-EOP)

Bieżącą składkę za luty, płatną do 10 lub 15 marca, przedsiębiorcy mogą zapłacić dopiero w czerwcu (wtedy dwie składki naraz za luty i maj). I analogicznie składki za marzec, płatne w kwietniu, będą odroczone  do lipca (dwie składki za marzec i czerwiec), a za kwiecień do zapłaty w maju – do sierpnia. (dwie składki za maj i lipiec).

Odroczenie dotyczy również składek ZUS za luty, których termin płatności już upłynął. Jeśli jednak przedsiębiorca zapłacił już składkę za luty, to ze wspomnianego rozwiązania może skorzystać już tylko za dwa miesiące, czyli marzec i kwiecień.

Odroczenie może dotyczyć składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na Fundusz Emerytur Pomostowych.

Przedsiębiorcy spłacający długi w układach ratalnych mogą też wnosić o ich zawieszenie lub wydłużenie spłaty należności.

Każdy pracodawca i osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą za pośrednictwem maila, Platformy Usług Elektronicznych czy bezpośrednio w oddziale złożyć uproszczony wniosek o odroczenie składek za luty, marzec i kwiecień. Informacja o tym jak złożyć wniosek znajduje się na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pod tym adresem.

Nie zwalnia to jednak przedsiębiorców z obowiązku ich zapłaty w przyszłości. Zaległe składki za wspominane 3 miesiące, przedsiębiorca będzie musiał zapłacić.  Odroczenie może dotyczyć składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na Fundusz Emerytur Pomostowych.

ZUS maksymalnie upraszcza procedury udzielenia tej pomocy. Urzędnicy sami zgromadzą niezbędne dokumenty (także o pomocy publicznej udzielonej firmie) i wyślą przedsiębiorcy mail do podpisania. Jak zapewnia ZUS, wystarczy skan podpisanych dokumentów i składki będą odroczone o trzy miesiące. W razie potrzeby odroczenie może być przedłużone o kolejne miesiące. Wystarczy aneks do umowy. Oryginały dokumentów trzeba będzie dostarczyć do ZUS po zakończeniu okresu zagrożenia koronawirusem.

Ułatwienia dla firm wprowadzone przez ZUS:

  • odroczenie płatności składek – na wniosek płatnika będzie możliwość odroczenia o 3 miesiące terminu płatności składek,
  • zawieszenie i wydłużenie spłaty już zawartych układów ratalnych o 3 miesiące, w których termin płatności rat bądź składek przypada na marzec-maj,
  • tryb uproszczony dla składek za okres luty–kwiecień 2020 r. – wprowadzony uproszczony wniosek: jeden dokument, w którym dodatkowo zawarte będzie oświadczenie, w którym przedsiębiorca wskaże, jak koronawirus wpłynął na brak możliwości opłacenia przez niego należności. Wszystkie wnioski będą kwalifikowane jako wnioski o pomoc de minimis. Wniosek można złożyć na PUE, e-mailem lub do skrzynki w placówce ZUS. W odpowiedzi na wniosek ZUS odeśle do płatnika do podpisu umowę z ZUS oraz wydruk z SUDOP (informacja o wielkości otrzymanej pomocy w okresie ostatnich 3 lat),
  • wstrzymanie działań egzekucyjnych – na należności od lutego do kwietnia 2020 r. wobec aktywnych płatników, którzy do końca stycznia 2020 r. nie zalegali z opłacaniem składek.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Zwolnienie sprzedaży wysyłkowej (internetowej) z obowiązku ewidencji obrotu przy użyciu kas rejestrujących

Podatnicy prowadzący sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej i rolników ryczałtowych, po spełnieniu pewnych warunków mogą korzystać ze zwolnienia z obowiązku rejestrowania sprzedaży za pomocą kasy fiskalnej. Do końca 2021 r. regulacje dotyczące tego typu preferencji określone są w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. z 2016 r. poz. 2519).

Obok zwolnienia podmiotowego, przysługującego podatnikom osiągającym niskie obroty ze sprzedaży (poniżej 20 000 PLN w proporcji do okresu wykonywania tych czynności w danym roku podatkowym), jednym z najczęściej stosowanych zwolnień z kas rejestrujących jest zwolnienie dla sprzedaży wysyłkowej. Przysługuje ono na mocy § 2 rozporządzenia, a szczegółowe warunki jego zastosowania zostały określone w poz. 36 załącznika do tego aktu prawnego.

Warunki zwolnienia z kas rejestrujących dla sprzedaży wysyłkowej

Zwolniona z ewidencji na kasie fiskalnej jest dostawa towaru w systemie wysyłkowym – pocztą lub przesyłkami kurierskimi, jeżeli dostawca towaru otrzyma w całości zapłatę za wykonaną czynność za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub rachunek w SKOK, której jest członkiem). Ponadto z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę musi jednoznacznie wynikać, jakiej konkretnie czynności zapłata dotyczyła i na czyją rzecz została dokonana – muszą one zawierać dane nabywcy, w tym jego adres.

Aby zwolnienie z kasy fiskalnej dla sprzedaży wysyłkowej mogło znaleźć zastosowanie, wszystkie powyższe warunki muszą zostać spełnione łącznie. W dobie obecnej wciąż pojawiają się jednak nowe rozwiązania, takie jak np. szybkie płatności elektroniczne czy płatności online kartami debetowymi. Powstaje pytanie, czy otrzymanie płatności w taki sposób uprawnia ich do zastosowania zwolnienia z kasy fiskalnej.

Na pytanie podatnika dotyczące systemów płatności elektronicznych typu PayU, PayPal itp., odpowiedzi udzielił m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej nr IBPP3/4512-494/15/JP. Podkreślono w niej, iż zapłata dokonana za pośrednictwem systemu szybkiej płatności nie pozbawia podatnika prawa do zwolnienia z kasy fiskalnej dla sprzedaży wysyłkowej. Zapłata za zamówienia odbywa się poprzez płatności elektroniczne typu PayU etc. oraz na konto bankowe. Pobrania kurierem są wpłacane zbiorczo na konto bankowe przez firmy kurierskie, a za pośrednictwem poczty elektronicznej Wnioskodawca otrzymuje rozpiskę, czego dotyczy wpłata, jakich numerów i adresów. Z ewidencji oraz dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakich konkretnych czynności dotyczyła zapłata i na czyją rzecz została dokonana. Należy podkreślić, iż każda taka sprzedaż pozostawia po sobie ślad w postaci wpływu na konto powiązanego z wcześniejszą sprzedażą. Nie ma więc żadnych przeciwwskazań do zastosowania zwolnienia z kasy.

Zwolnienie z kas dla sprzedaży wysyłkowej a zbiorcza płatność

Wspomniana interpretacja odnosi się także do sytuacji, w których nabywcy płacą kurierowi należność za pobraniem, a firma kurierska dokonuje na konto podatnika zbiorczego przelewu. Jeśli sprzedawca oprócz przelewu otrzymuje także specyfikację poszczególnych wpłat – z informacjami, jakich numerów i adresów dotyczy dana wpłata, warunki zwolnienia dla sprzedaży wysyłkowej zostają spełnione. Oczywiście konieczne jest, aby z ewidencji również wynikało, jakich konkretnych czynności dotyczyła zapłata i na czyją rzecz została dokonana.

Zwolnienie z kas a płatność kartą

O ile w przypadku szybkich płatności elektronicznych dyrektorzy izb skarbowych są zgodni co do prawidłowości zastosowania zwolnienia z kasy, o tyle w przypadku płatności kartami płatniczymi czy debetowymi organy podatkowe nie są już tak przychylne. Zapłata taka traktowana jest bowiem na równi z płatnością gotówką, a co za tym idzie nie spełnia warunku do zastosowania zwolnienia z kasy dla sprzedaży wysyłkowej.

Stanowisko takie zajęli m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z dnia 10.07.2015 r. nr IPPP2/4512-321/15-5/RR oraz Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacjach z dnia 08.05.2015 r. nr ILPP2/4512-1-103/15-2/JK, czy z dnia 13.06.2014 r. nr ILPP2/443-294/14-2/SJ.

Zwolnienie z kas dla sprzedaży wysyłkowej a odbiór osobisty towaru

Zwolnienia z kasy fiskalnej dla sprzedaży wysyłkowej nie można zastosować, jeśli nabywca odbiera towar w punkcie sprzedaży bezpośredniej – niezależnie od sposobu dokonania zapłaty. Nie zostaje bowiem spełniony warunek dokonania dostawy za pośrednictwem poczty lub firmy kurierskiej.

Wyłączenia ze zwolnień z kas fiskalnych dla sprzedaży wysyłkowej

Zwolnienie z kasy fiskalnej dla sprzedaży wysyłkowej nie ma zastosowania w odniesieniu do towarów wymienionych w § 4 rozporządzenia, które w każdym przypadku podlegają ewidencjonowaniu na kasie rejestrującej bez możliwości zastosowania zwolnienia. W katalogu tym znalazła się m. in. dostawa części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, sprzętu radiowego, telewizyjnego, telekomunikacyjnego i fotograficznego, dostawa zapisanych i niezapisanych nośników danych analogowych i cyfrowych, wyrobów tytoniowych , napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2% oraz napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5%, bez względu na symbol PKWiU, czy dostawa perfum i wód toaletowych.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Faktura tylko do paragonu z firmowym NIP

Z dniem 1 stycznia 2020 r. wszedł w życie nowy przepis art.106b ust.5 ustawy o podatku od towarów i usług, stanowiący że w przypadku sprzedaży zaewidencjonowanej przy zastosowaniu kasy rejestrującej i potwierdzonej paragonem fiskalnym, fakturę na rzecz podatnika podatku VAT lub podatku od wartości dodanej wystawia się wyłącznie, jeżeli paragon potwierdzający dokonanie tej sprzedaży zawiera numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku VAT lub podatku od wartości dodanej (co do zasady NIP nabywcy). Ustawodawca wprowadza zatem istotne ograniczenia w zakresie możliwości wymiany paragonów fiskalnych na faktury, które mają ograniczyć nadużycia dotyczące wystawiania faktur, które nie mają odzwierciedlenia w istniejącym stanie faktycznym – tzw. „pustych faktur” – do paragonów fiskalnych. Chodzi o wyeliminowanie m. in. procederu wystawiania faktur na podstawie zebranych paragonów pozostawionych przez innych klientów.

Jeżeli paragon fiskalny nie zawiera numeru NIP wówczas sprzedawca może wystawić fakturę do sprzedaży dokumentowanej tym paragonem (tzw. faktura na żądanie), ale wyłącznie na rzecz osoby fizycznej (konsumenta).

W przypadku, w którym sprzedawca nie posiada kasy rejestrującej z funkcją zamieszczania NIP nabywcy na paragonie, nie będzie mógł wystawiać od 1 stycznia 2020 r. faktur na rzecz podatników do sprzedaży udokumentowanej paragonami fiskalnymi. Nie ma jednak konieczności zakupu nowej kasy rejestrującej posiadającej taką funkcję. W takiej sytuacji nabywca powinien zadeklarować już w momencie dokonywania zakupu, że nabywa towar jako usługę jako podatnik, a sprzedawca nie powinien takiej sprzedaży rejestrować na kasie rejestrującej, tylko powinien od razu wystawić fakturę.

Zmianie tej towarzyszy określenie sankcji dla:

  1. podatników wystawiających faktury na rzecz podatników do sprzedaży dokumentowanej paragonami bez numeru NIP nabywcy
  2. podatników będących nabywcami ujmujących takie faktury w ewidencji VAT zakupu i odliczający podatek VAT naliczony.

Obu grupom podatników organy podatkowe będą ustalać dodatkowe zobowiązanie podatkowe (sankcję VAT) w wysokości odpowiadającej 100% kwoty podatku wykazanego na fakturze wystawionej do sprzedaży udokumentowanej paragonem bez NIP nabywcy.

Nie ustala się dodatkowego zobowiązania podatkowego w przypadku osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenia skarbowe lub przestępstwo skarbowe.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Nowe zasady dokumentowania dostaw wewnątrzwspólnotowych od 1 stycznia 2020 r.

Zróżnicowane zasady dokumentowania WDT w poszczególnych państwach członkowskich są oceniane jako jeden z czynników umożliwiających dokonywanie oszustw podatkowych. W związku z tym, jeszcze w 2016 r. podjęto decyzję o poszukiwaniu rozwiązania, które będzie stanowiło ulepszenie unijnych przepisów dotyczących VAT dotyczących transakcji transgranicznych.

Efektem tych prac jest m. in. rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) 2018/1912 z dnia 4 grudnia 2018 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 w odniesieniu do niektórych zwolnień związanych z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi (dalej: Rozporządzenie, link), wprowadzające ujednolicone zasady dokumentowania wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów.

Konieczne stało się bowiem określenie pewnych okoliczności, w których uznaje się, że towary zostały wysłane lub przetransportowane z terytorium państwa członkowskiego dostawy, co jest niezbędne dla zastosowania zwolnienia od podatku lub stawki VAT 0% (w niektórych państwach członkowskich UE wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów korzystają ze zwolnienia od podatku).

Niezbędne dokumenty, gdy transport jest organizowany przez dostawcę lub na jego rzecz

Od 1 stycznia 2020 r., będzie obowiązywać domniemanie, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów zostały przemieszczone do innego państwa członkowskiego (co umożliwia zastosowanie stawki 0% do dostawy wewnątrzwspólnotowej), jeżeli sprzedawca będzie posiadać co najmniej dwa niebędące ze sobą w sprzeczności dowody potwierdzające wysyłkę lub transport, wydane przez dwa niezależne od siebie oraz od sprzedawcy podmioty.

Dowodami takimi, zgodnie z Rozporządzeniem, mogą być dokumenty z dwóch grup:

A. podpisany list przewozowy CMR, konosament, faktura za towarowy przewóz lotniczy lub faktura od przewoźnika towarów;

oraz

B. następujące dokumenty:

  • polisa ubezpieczeniowa w odniesieniu do wysyłki lub transportu towarów lub dokumenty bankowe potwierdzające zapłatę za wysyłkę lub transport towarów;
  • dokumenty urzędowe wydane przez organ władzy publicznej, na przykład notariusza, potwierdzające przybycie towarów do państwa członkowskiego przeznaczenia;
  • poświadczenie odbioru wystawione przez prowadzącego magazyn w państwie członkowskim przeznaczenia, potwierdzające składowanie towarów w tym państwie członkowskim.

Co do zasady, sprzedawca powinien posiadać co najmniej dwa dowody z Grupy A lub jeden dowód z grupy A oraz jeden dowód z Grupy B. Kwestie te zostały szczegółowo uregulowane w nowym art. 45a ust. 1 Rozporządzenia.

Niezbędne dokumenty, gdy transport jest organizowany przez nabywcę lub na jego rzecz

Dodatkowo, w przypadku transportu towarów przez nabywcę lub przez osobę trzecią na jego rzecz, sprzedawca powinien dysponować pisemnym oświadczeniem nabywcy, potwierdzającym że towary zostały wysłane lub przetransportowane przez nabywcę lub przez osobę trzecią działającą na rzecz nabywcy, oraz wskazującego państwo członkowskie przeznaczenia towarów.

Takie pisemne oświadczenie nabywcy powinno zostać dostarczone sprzedawcy do 10-go dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy i zawierać: datę wystawienia; nazwę lub imię i nazwisko oraz adres nabywcy; ilość i rodzaj towarów; datę i miejsce przybycia towarów; w przypadku dostawy środków transportu, numer identyfikacyjny środków transportu; oraz identyfikację osoby przyjmującej towary na rzecz nabywcy.

Rozporządzenie wykonawcze zawiera zamknięty katalog dowodów podstawowych oraz pomocniczych, które są akceptowane jako dowód wysyłki lub transportu. Spełnienie wymogów dowodowych przewidzianych w rozporządzeniu tworzy domniemanie, że towary zostały wysłane lub przetransportowane z jednego państwa członkowskiego do drugiego. Jest to jednak domniemanie wzruszalne, które organy podatkowe mogą obalić przy pomocy innych dowodów.

Rozporządzenie wykonawcze wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, a zatem nie wymaga implementacji do krajowego porządku prawnego. Należy jednak sądzić, że nie ma ono wyłącznego charakteru w przedmiotowej materii. W polskiej ustawie o podatku od towarów i usług znajdują się przepisy, które regulują kwestię dowodów potwierdzających wywóz towarów i zastosowanie stawki 0% do dostawy wewnątrzwspólnotowej. Niespełnienie warunków domniemania z rozporządzenia wykonawczego nie oznacza automatycznie, że stawka 0% nie będzie miała zastosowania. W takiej sytuacji na sprzedawcy ciąży obowiązek udowodnienia w inny sposób, zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług, że warunki zastosowania stawki 0% zostały spełnione.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Zarząd sukcesyjny przedsiębiorstwem

Od 25 listopada 2018 r. obowiązują przepisy dotyczące tzw. zarządu sukcesyjnego przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Mają one w założeniu usprawnić zarządzanie firmą (przedsiębiorstwem) osoby wykonującej działalność gospodarczą we własnym imieniu na podstawie wpisu do CEIDG – po śmierci takiej osoby. Wcześniej śmierć przedsiębiorcy, w praktyce oznaczała zakończenie działalności przedsiębiorstwa osoby fizycznej bądź istotne perturbacje w jego działalności, spowodowane przedłużającymi się procedurami spadkowymi bądź podziałem majątku między spadkobiercami. Celem ustawy o zarządzie sukcesyjnym, jest ułatwienie prowadzenia przedsiębiorstwa po śmierci przedsiębiorcy – osoby fizycznej i zapewnienie ciągłości jego istnienia.

Wprowadzono pojęcie przedsiębiorstwa w spadku, obejmującego całość mienia zmarłego przedsiębiorcy, w tym składniki niematerialne, za pomocą którego prowadził działalność gospodarczą. Mienie to będzie zatem wszystkim, co zmarłemu służyło do prowadzenia jego biznesu, w tym koncesje i pozwolenia. Przedsiębiorstwo w spadku to specyficzna struktura, która nie posiada osobowości prawnej, ale staje się odrębną od właściciela jednostką organizacyjną. Dzięki temu zapewniona jest ciągłość prowadzenia firmy – przedsiębiorstwo w spadku utrzymuje w mocy kontrakty handlowe, umowy o pracę, zobowiązania i należności.

Przewidziano możliwość ustanowienia tzw. zarządcy sukcesyjnego, jako powiernika w tymczasowym prowadzeniu firmy zmarłego, jednakże bez wpływu na jej własność. Przez cały czas właścicielem takiego przedsiębiorstwa będą co do zasady osoby będące spadkobiercami zmarłego (zwani właścicielami przedsiębiorstwa w spadku) oraz małżonek, mający udział takim przedsiębiorstwie (np. z uwagi na wspólność majątkową małżeńską).

Sposób ustanowienia zarządu sukcesyjnego

Zarząd sukcesyjny może zostać ustanowiony:

  • przez samego przedsiębiorcę przed jego śmiercią, w ramach tzw. planowania spadkowego;
  • po śmierci przedsiębiorcy.

Pierwszy sposób to powołanie przez samego przedsiębiorcę, który jeszcze za życia wskaże na piśmie określoną osobę z imienia i nazwiska, a osoba ta, w tej samej formie, wyrazi na to zgodę. Warunkiem prawidłowego powołania zarządcy w powyższy sposób jest zgłoszenie tego faktu przez przedsiębiorcę do rejestru przedsiębiorców CEIDG. Rozpoczęcie pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego następuje z chwilą śmierci przedsiębiorcy. Jeżeli powołanie zarządcy sukcesyjnego nie zostanie do tego momentu dokonane – w postaci zgłoszenia tego faktu do CEIDG – pozostaje wyłącznie drugi sposób jego ustanowienia.

Drugi sposób polega na powołaniu zarządcy po śmierci przedsiębiorcy przez wskazane w ustawie osoby:

  1. małżonka zmarłego, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku,
  2. spadkobiercę ustawowego który przyjął spadek lub
  3. spadkobiercę testamentowego, który przyjął spadek (albo zapisobiercę windykacyjnego, który przyjął zapis windykacyjny), jeżeli zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje mu udział w przedsiębiorstwie w spadku.

Najczęściej, uprawnionymi do wyboru będzie kilka osób (np. kilku spadkobierców – żona i dzieci), w takim wypadku do powołania zarządcy wymagana będzie zgoda większości tych osób, którym łącznie przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku większy niż 85/100. Ustanowienie zarządcy przez ww. osoby wymagać będzie udania się do notariusza i sporządzenia aktu notarialnego.

Należy dokonać wpisu tak powołanego zarządcy do CEIDG (notariusz zrobi to za nas), przy czym dopiero z chwilą wpisu powołanie zarządcy sukcesyjnego stanie się prawnie skuteczne (zatem nie z chwilą sporządzenia aktu). Pamiętać również należy, że na powołanie zarządcy w tej formie mamy 2 miesiące od daty zgonu przedsiębiorcy; po jego upływie uprawnienie takie wygaśnie.

Zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym, na rachunek właściciela przedsiębiorstwa w spadku, posługując się dotychczasową nazwą firmy z dopiskiem „w spadku”.

Rola zarządcy sukcesyjnego kończy się co do zasady w momencie podziału spadku, nie później niż 2 lata od dnia śmierci przedsiębiorcy. Okres ten w szczególnych przypadkach może zostać przedłużony do 5 lat, wyłącznie decyzją sądu.

Jest on umocowany do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku oraz dokonywania czynności sądowych i pozasądowych związanych z jego prowadzeniem, przy czym czynności zwykłego zarządu (tj. obejmujących zwykłe, powszechne aktywności związane z rodzajem działalności np. zawieranie umów z klientami, odbieranie listów, ogólne „prowadzenie firmy” tak jak to dotychczas robił zmarły) dokonuje samodzielnie, a czynności zakres ten przekraczające (np. zbycie części parku maszynowego czy linii produkcyjnej) – za zgodą właścicieli.

Zarząd sukcesyjny a rozliczenia podatkowe

Wprowadzono nową kategorię podatnika, jakim jest „przedsiębiorstwo w spadku” (w skrócie PwS).

Naczelną zasada tych przepisów jest kontynuacja rozliczeń podatkowych zmarłego przedsiębiorcy.

Podatek dochodowy od osób fizycznych – PwS jest podatnikiem PIT, z tytułu dochodów osiąganych w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego. W przepisach przewidziano, że  wypłaty z zysku PwS dokonywane na rzecz właścicieli są wyłączone z opodatkowania. W ten sposób unika się podwójnego opodatkowania – podatek dochodowy rozlicza PwS (a właściwie kierujący nim zarządca sukcesyjny), a przekazywane spadkobiercom zyski nie są już drugi raz opodatkowywane.

Wszystkie przychody PwS uznaje się za przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Są to przychody związane z działalnością prowadzoną przez to przedsiębiorstwo, w tym w formie spółki cywilnej. Zalicza się do nich również przychody z odpłatnego zbycia składników majątku wchodzących w skład PwS, niezależnie od tego kiedy zostały nabyte przez zmarłego przedsiębiorcę.

PwS kontynuuje rozliczenia podatkowe zmarłego przedsiębiorcy. Dotyczy to m. in. kontynuacji amortyzacji środków trwałych (wg tych samych metod, z uwzględnieniem dotychczasowych odpisów) oraz konieczności stosowania ryczałtu, metody kasowej, czy podatku liniowego, jeżeli takie metody rozliczeń stosował przed śmiercią przedsiębiorca. Co ważne, dochód PwS osiągnięty w roku podatkowym może być obniżony o wysokość straty poniesionej i nieodliczonej przez zmarłego przedsiębiorcę.

Podatek od towarów i usług – PwS jest podatnikiem VAT w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego. PwS uznaje się za podatnika kontynuującego prowadzenie działalności gospodarczej zmarłego przedsiębiorcy. Dzięki temu śmierć właściciela nie skutkuje likwidacją firmy na potrzeby VAT – PwS zastępuje tutaj zmarłego przedsiębiorcę. Aby umożliwić realizację zasady kontynuacji w podatku VAT, na przedsiębiorcę nałożono obowiązek powiadomienia naczelnika US o każdorazowym ustanowieniu zarządcy sukcesyjnego oraz o każdej zmianie w tym zakresie.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Rozwiązania w zakresie ograniczania zatorów płatniczych od 1 stycznia 2020 r.

W Dzienniku Ustaw z 30 sierpnia 2019 r., pod poz. 1649, opublikowano ustawę z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych. Wejdzie ona w życie 1 stycznia 2020 r.

Przeciwdziałanie nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

Jedną z najważniejszych zmian z punktu widzenia przeciwdziałania zatorom płatniczym jest podwyższenie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych i zróżnicowanie ich wysokości w zależności od tego, kto jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty. W przypadku, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, wysokość odsetek będzie równa sumie stopy referencyjnej NBP i ośmiu punktów procentowych (czyli 9,5% w skali roku), zatem wysokość tych odsetek nie ulegnie zmianie. Natomiast w przypadku transakcji handlowych, w których dłużnikiem nie jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym – odsetki będą równe sumie stopy referencyjnej NBP i dziesięciu punktów procentowych, zatem odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych od początku 2020 r. wynosić będą 11,5% w skali roku.

Również po 1 stycznia 2020 r. strony nie powinny ustalać dłuższych niż 30-dniowe terminów płatności, a na podstawie art. 5 znowelizowanej ustawy, wierzyciel może żądać odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie po upływie 30 dni, liczonych od dnia spełnienia swojego świadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. Dodatkowo jednak ograniczono możliwość wydłużania terminów płatności powyżej 60 dni (liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi). Przepis art. 7 ust. 2 znowelizowanej ustawy dopuszcza taką możliwość, ale pod warunkiem, że strony wyraźnie ustalą to w umowie i nie jest to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Dodatkowo ustalanie terminów zapłaty dłuższych niż 60 dni będzie wyłączone, gdy dłużnikiem będzie duży przedsiębiorca w relacji z mikroprzedsiębiorcą, małym oraz średnim przedsiębiorcą.

Wprowadzono możliwość odstąpienia od umowy przez wierzyciela, jeżeli termin zapłaty określony w umowie będzie dłuższy niż 120 dni liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. Odstąpienie to nie wyłączy możliwości dochodzenia należności za dotychczas wykonaną część umowy.

Ważne zmiany dotyczą także zryczałtowanych opłat za koszty dochodzenia należności. Obecnie wysokość opłaty wynikającej z art. 10 ust. 1 ustawy wynosi 40 euro przeliczone na złote. Po zmianach kwota ta będzie zależna od wysokości dochodzonego roszczenia.

Nowa opłata za koszty dochodzenia należności:

  1. 40 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5.000 zł;
  2. 70 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5.000 zł, ale niższa niż 50.000 zł;
  3. 100 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50.000 zł.

Zmniejszenie/zwiększenie podstawy opodatkowania lub straty podatkowej

Ustawa nowelizująca wprowadza od 1 stycznia 2020 r. regulacje, na podstawie których:

a) podstawa opodatkowania:

  • może być zmniejszona u wierzyciela o zaliczaną do przychodów należnych wartość wierzytelności o zapłatę świadczenia pieniężnego (tj. wynagrodzenie za dostawę towaru lub wykonanie usługi w transakcji handlowej), która nie została uregulowana lub zbyta,
  • podlega zwiększeniu u dłużnika o zaliczaną do kosztów uzyskania przychodów wartość zobowiązania do zapłaty świadczenia pieniężnego, które nie zostało uregulowane;

b) gdy podatnik poniósł stratę podatkową, z którą związana jest transakcja handlowa, kwota straty:

  • może być zwiększona u wierzyciela o zaliczaną do przychodów należnych wartość wierzytelności o zapłatę świadczenia pieniężnego, która nie została uregulowana lub zbyta,
  • podlega zmniejszeniu u dłużnika o zaliczaną do kosztów uzyskania przychodów wartość zobowiązania do zapłaty świadczenia pieniężnego, które nie zostało uregulowane.

Powyższych zwiększeń lub zmniejszeń będzie się dokonywało w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym upłynęło 90 dni od dnia upływu terminu zapłaty określonego na fakturze (rachunku) lub w umowie – jeżeli do dnia złożenia zeznania podatkowego wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta, a zobowiązanie – nie zostało uregulowane.

A zatem od 1 stycznia 2020 r. wierzyciel będzie mógł zmniejszyć swój dochód o wierzytelności, a dłużnik będzie miał obowiązek zwiększenia dochodu o zobowiązania – nieuregulowane  w ciągu 90 dni od upływu terminu płatności.

Okres 90 dni będzie liczony począwszy od pierwszego dnia następującego po upływie terminu do uregulowania zobowiązania określonego na fakturze (rachunku) lub w umowie.

Regulacje w zakresie korekty podstawy opodatkowania/straty podatkowej będzie się stosowało w przypadku, gdy spełnione zostaną łącznie następujące warunki:

  1. dłużnik na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego dzień złożenia zeznania podatkowego nie będzie w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji,
  2. od daty wystawienia faktury (rachunku) lub zawarcia umowy dokumentującej wierzytelność nie upłyną 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została wystawiona faktura (rachunek) lub została zawarta umowa, a w przypadku, gdy rok kalendarzowy, w którym wystawiono fakturę (rachunek) jest inny niż rok kalendarzowy, w którym zawarto umowę – gdy nie upłyną 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego późniejszej z tych czynności,
  3. transakcja handlowa zawarta jest w ramach działalności wierzyciela oraz działalności dłużnika, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Znowelizowane przepisy w zakresie ustaw o PDOP i PDOF będą miały zastosowanie do transakcji handlowych, w przypadku których termin zapłaty upływa po dniu 31 grudnia 2019 r.

W przypadku podatników CIT, których rok podatkowy jest inny niż rok kalendarzowy, i rozpocznie się przed dniem 1 stycznia 2020 r., znowelizowane przepisy ustawy o PDOP będą miały zastosowanie począwszy od roku podatkowego rozpoczynającego się po dniu 31 grudnia 2019 r., w odniesieniu do transakcji handlowych, w przypadku których termin zapłaty upływa po dniu 31 grudnia 2019 r.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Ruszył Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych

Od 13 października 2019 r. rozpoczął  funkcjonowanie Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR) prowadzony przez Ministra Finansów. Jego celem ma być zwiększenie bezpieczeństwa obrotu, możliwości weryfikacji struktur osób prawnych oraz przetwarzania informacji o beneficjentach rzeczywistych. W konsekwencji na wszystkich polskich spółkach jawnych, komandytowych, komandytowo-akcyjnych, z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akcyjnych (z wyjątkiem spółek publicznych) spoczywać będzie obowiązek zgłoszenia informacji o swoich beneficjentach rzeczywistych, czyli o osobach fizycznych sprawujących bezpośrednią lub pośrednią kontrolę nad spółką.

Obowiązek zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych do CRBR wynika z ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2018 r., poz. 723), która stanowi implementację do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.

Benificjent rzeczywisty – kim jest?

Ustawa definiuje pojęcie beneficjenta rzeczywistego jako osobę fizyczną lub osoby fizyczne sprawujące bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad klientem poprzez posiadane uprawnienia, które wynikają z okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiające wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez klienta, lub osobę fizyczną lub osoby fizyczne, w imieniu których są nawiązywane stosunki gospodarcze lub przeprowadzana jest transakcja okazjonalna.

W przypadku podmiotu będącego osobą prawną beneficjentem rzeczywistym jest:

  • osoba fizyczna będąca udziałowcem lub akcjonariuszem, której przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji tej osoby prawnej;
  • osoba fizyczna dysponująca więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym spółki, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu;
  • osoba fizyczna sprawująca kontrolę nad osobą prawną lub osobami prawnymi, którym łącznie przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji spółki, lub łącznie dysponująca więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie spółki, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu;
  • osoba fizyczna sprawująca kontrolę poprzez posiadanie w stosunku do tej osoby prawnej uprawnień podmiotu dominującego w rozumieniu ustawy o rachunkowości;
  • w przypadku udokumentowanego braku możliwości ustalenia lub wątpliwości co do tożsamości osób fizycznych określonych powyżej– osoba fizyczna zajmująca wyższe stanowisko kierownicze.

W przypadku, kiedy udziałowcem jest osoba prawna, należy dążyć do ustalenia każdej osoby fizycznej, która posiada w tej osobie prawnej odpowiednią liczbę akcji/głosów (pośrednie uprawnienia właścicielskie) lub innych uprawnień wskazanych w ustawie. Dopiero, gdy nie jest to możliwe, należy poszukiwać beneficjenta rzeczywistego wśród osób zajmujących wyższe stanowisko kierownicze w spółce córce.

Ustawodawca nie zdecydował się w podobny sposób sprecyzować definicji beneficjenta rzeczywistego dla jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, takich jak: spółki jawne, komandytowe oraz komandytowo-akcyjne.

Wydaje się więc, iż do tych spółek, które nie posiadają osobowości prawnej, stosować należy przede wszystkim definicję ogólną. Definicja ogólna kładzie nacisk na wywieranie decydującego wpływu na działania spółki. Przykładowo w spółce jawnej, co do zasady, wszyscy wspólnicy posiadają równe uprawnienia. Wobec tego wydaje się zasadne stwierdzenie, że każdy wspólnik spółki jawnej powinien być uznany za beneficjenta rzeczywistego. W przypadku wspólników będących osobami prawnymi, należy poszukiwać go w gronie osób fizycznych związanych z tą spółką. Kwestią dyskusyjną może być sposób traktowania osób wyłączonych z prowadzenia spraw spółki – komandytariusze w spółkach komandytowych.

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych

Centralny  Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych to system teleinformatyczny prowadzony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, służący przetwarzaniu informacji o beneficjentach rzeczywistych wymienionych w ustawie podmiotów, czyli:

  • spółek jawnych;
  • spółek komandytowych;
  • spółek komandytowo-akcyjnych;
  • spółek z ograniczoną odpowiedzialnością;
  • spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.

Będą to zatem wszystkie spółki wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS, z wyłączeniem spółek partnerskich oraz spółek akcyjnych posiadających status spółki akcyjnej publicznej.

Dane zgłaszane do CRBR

Wśród danych, które podlegają zgłoszeniu do Rejestru, znajdują się:

  • dane identyfikacyjne podmiotów zobowiązanych do zgłaszania informacji: nazwa (firma), forma organizacyjna, siedziba, numer w KRS, NIP;
  • dane identyfikacyjne beneficjenta rzeczywistego i członka organu lub wspólnika uprawnionego do reprezentowania podmiotów: imię i nazwisko, obywatelstwo, państwo zamieszkania, numer PESEL albo data urodzenia, informacja o wielkości i charakterze udziału lub przysługujących uprawnieniach.

Zgłoszenie do CRBR

Zgłoszenia do Rejestru dokonywać ma osoba uprawniona do reprezentacji Spółki, nieodpłatnie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Przybierać ma ono formę dokumentu elektronicznego, zgodnego z wzorem udostępnionym przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Zgłoszenie to powinno ponadto być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, jak również zawierać oświadczenie osoby dokonującej zgłoszenia o prawdziwości zgłaszanych informacji – w celu zapewnienia, aby dane gromadzone w Rejestrze były odpowiednie, dokładne i aktualne, ich zgłoszenie następuje pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Osoba dokonująca zgłoszenia ponosić będzie także odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem nieprawdziwych informacji, jak również niezgłoszeniem informacji bądź ich zmian w ustawowymi terminie.

Rejestr jest nieodpłatny i jawny, a zawarte w nim informacje korzystają z domniemania prawdziwości. Przetwarzanie informacji o beneficjentach rzeczywistych zgromadzonych w Rejestrze odbywa się bez wiedzy osób, których informacje te dotyczą.

Udostępnianie następować będzie za pomocą środków komunikacji elektronicznej: strony internetowej bądź oprogramowania interfejsowego. Udostępnienie informacji następować ma w ciągu 5 minut od złożenia wniosku, według stanu na moment ich udostępnienia, bądź do końca następnego dnia roboczego po złożeniu wniosku, jeżeli wniosek dotyczy informacji za okres wskazany we wniosku. Informacje zgromadzone w Rejestrze będą dostępne dla każdego, co stanowi istotną różnicę względem dyrektywy 2015/849, która przewiduje co do zasady wymóg wykazania uzasadnionego interesu. Polski ustawodawca zdecydował się jednak na rozszerzenie dostępu do informacji zgromadzonych w Rejestrze. Według MF ma to zapewnić „większą kontrolę informacji przez społeczeństwo obywatelskie oraz przyczyni się do zwiększenia zaufania do rynku finansowego i uczestników obrotu gospodarczego”.

Terminy zgłaszania informacji

W przypadku podmiotów nowo utworzonych, tj. począwszy od dnia 13 października 2019 r., informacje powinny być zgłoszone do Rejestru nie później niż w terminie 7 dni od dnia wpisu w KRS.

W przypadku spółek, które były wpisane do KRS przed dniem 13 października 2019 r., termin wynosić będzie 6 miesięcy. To oznacza, że dla tych podmiotów upłynie on z dniem 13 kwietnia 2020 r.

Zmiana informacji powinna zostać każdorazowo zgłoszona w terminie 7 dni od zaistnienia zmian. Niedopełnienie obowiązku zgłoszenia informacji w ustawowym terminie grozić będzie karą pieniężną do wysokości 1.000.000,00 zł.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Biała lista podatników VAT – sankcje w podatku VAT i CIT/PIT

Szczegółowe informacje dotyczące białej listy podatników VAT, prowadzonej od 1 września 2019 r. przez szefa Krajowej Administracji Skarbowej, znajdują się w naszym czerwcowym artykule, dostępnym pod tym adresem.

Biała lista podatników VAT może być pomocna przy weryfikowaniu, czy dostawca towarów lub zleceniodawca jest zarejestrowany dla celów podatku od towarów i usług oraz jaka jest jego historia jako podatnika VAT. Organy podatkowe kwestionują bowiem odliczanie podatku naliczonego VAT od zakupów dokonanych od podmiotów niezarejestrowanych na potrzeby VAT. Weryfikacja danych kontrahenta na białej liście podatników VAT będzie stanowić istotną przesłankę zachowania należytej staranności przez nabywcę.

Jedną z danych dotyczących podatników VAT znajdujących się na białej liście podatników są numery ich rachunków rozliczeniowych lub imiennych rachunków w SKOK, której podmiot jest członkiem, otwartych w związku z prowadzoną przez członka działalnością gospodarczą – wskazanych w zgłoszeniu identyfikacyjnym lub zgłoszeniu aktualizacyjnym i potwierdzonych przy wykorzystaniu STIR. Zapłata przez nabywcę będącego podatnikiem VAT (zarówno czynnym jak i zwolnionym podmiotowo czy przedmiotowo z VAT) na rzecz dostawcy lub usługodawcy będących czynnymi podatnikami VAT dokonana na rachunek bankowy niewymieniony na białej liście podatników skutkuje określonymi negatywnymi konsekwencjami podatkowymi.

Odpowiedzialność solidarna nabywcy – VAT

Od 1 stycznia 2020 r. – zgodnie z art.117 ba Ordynacji podatkowej – nabywca towaru lub usługi, będący podatnikiem VAT, będzie odpowiadał solidarnie całym swoim majątkiem wraz z dostawcą towarów/usługodawcą, będącym podatnikiem VAT czynnym, za jego zaległości podatkowe – jeżeli zapłata należności za dostawę towarów/świadczenie usług, potwierdzone fakturą, zostanie dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu na białej liście podatników VAT, a z odrębnych przepisów (art.19 ustawy Prawo przedsiębiorców) będzie wynikał obowiązek dokonania zapłaty za pośrednictwem rachunku płatniczego. Odpowiedzialność ta będzie spoczywała na nabywcy w tej części podatku VAT, która będzie przypadała proporcjonalnie na tę dostawę towarów/świadczenie usług.

Zgodnie z art.19 ustawy Prawo przedsiębiorców, dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy:

  1. stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
  2. jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15.000 zł lub równowartość tej kwoty (transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji).

Solidarna odpowiedzialność nabywcy towarów/usług – w związku z zapłatą na rachunek spoza białej listy – wystąpi tylko w przypadku transakcji o jednorazowej wartości przekraczającej 15.000 zł. Jeśli natomiast wartość ww. transakcji nie przekroczy 15.000 zł, to nabywca nie będzie odpowiadał solidarnie ze sprzedawcą za jego zaległości podatkowe.

Podatnicy VAT (zarówno nabywcy towarów/usług, jak i podatnicy zobowiązani do pobrania od nabywcy należności i przekazania jej dostawcy) będą mogli uwolnić się od odpowiedzialności solidarnej, w przypadku zapłaty na rachunek inny niż wskazany w białej liście. Będzie to możliwe w przypadku, gdy:

  • podatnik, który dokona zapłaty należności przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w Wykazie (białej liście), złoży zawiadomienie o zapłacie należności na ten rachunek do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla wystawcy faktury – w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu ,
  • podatnik dokona zapłaty z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

Powyższe regulacje wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. W ustawie nowelizującej, wprowadzającej ww. odpowiedzialność solidarną nabywcy, nie zawarto przepisów przejściowych, określających, w jaki sposób należy traktować płatności dokonane w 2020 r., dotyczące transakcji zawartych do końca 2019 r. Należy zatem przyjąć, że w odniesieniu do tych transakcji będą stosowane nowe przepisy w zakresie odpowiedzialności solidarnej.

Brak możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów w PIT i CIT

Od 1 stycznia 2020 r., jeśli podatnik dokona zapłaty, na rzecz czynnego podatnika VAT, za towar/usługę przelewem na rachunek nieznajdujący się – na dzień zlecenia przelewu – na białej liście podatników VAT, to nie będzie mógł zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność zostanie dokonana w ten sposób. Dotyczy to zapłat za dostawy towarów/świadczenie usług, potwierdzonych fakturą – gdy płatność dotyczy transakcji określonej w art.19 ustawy o Prawo przedsiębiorców, tj. gdy jednorazowa wartość transakcji przekroczy 15.000 zł.

W przypadku, gdy wcześniej (tj. przed zapłatą) koszt został już zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, to – w przypadku dokonania zapłaty na rachunek nieznajdujący się w Wykazie podatników VAT (białej liście) – w miesiącu, w którym został zlecony przelew, podatnik – w odpowiedniej części:

  • zmniejszy koszty uzyskania przychodów albo
  • zwiększy przychody – w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów.

Jeśli podatnik, który dokona płatności na rachunek nieznajdujący się (na dzień zlecenia przelewu) na białej liście podatników VAT złoży zawiadomienie o zapłacie należności na ten rachunek do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla wystawcy faktury – w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu – to będzie mógł zaliczyć koszt do kosztów uzyskania przychodów, a podmiot trzeci nie będzie musiał wykazywać przychodu.

Zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności nie daje możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów w przypadku dokonania płatności na rachunek niewymieniony na białej liście podatników VAT.

Przepisy przejściowe

Dla celów CIT/PIT negatywne skutki, wynikające z zapłaty dokonanej na rachunek nieznajdujący się na białej liście, będą miały zastosowanie do zapłaty należności w roku podatkowym rozpoczynającym się po dniu 31 grudnia 2019 r., przy czym nie będzie się ich stosowało do płatności dotyczących kosztów zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów przed dniem 1 stycznia 2020 r. (art.10 ustawy nowelizującej).

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności – SANKCJE

W niniejszym artykule omawiany sankcje w podatku od towarów i usług oraz w podatkach dochodowych od osób fizycznych i prawnych, związane z obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności, który zostanie wprowadzony od 1 listopada 2019 r.

Solidarna odpowiedzialność nabywcy w podatku VAT

Podatnik podatku od towarów i usług (czynny i zwolniony przedmiotowo lub podmiotowo), na rzecz którego czynny podatnik VAT dokonał dostawy towarów, o których mowa w załączniku nr 15 do ustawy, niezależnie od wartości faktury, odpowiada solidarnie wraz z podmiotem dokonującym tej dostawy za jego zaległości podatkowe, w części podatku proporcjonalnie przypadającej na dostawę dokonaną na jego rzecz, jeżeli w momencie dokonania tej dostawy podatnik wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że cała kwota podatku przypadająca na dokonaną na jego rzecz dostawę lub jej część nie zostanie wpłacona na rachunek urzędu skarbowego.

Przepisu tego nie stosuje się m. in. do nabycia towarów, za które podatnik dokonał zapłaty z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności. Dlatego bezpieczniej jest płacić za wszystkie transakcje dotyczące towarów z Załącznika nr 15 przy zastosowaniu MPP, nawet jeżeli kwota faktury jest niższa niż 15 tys. zł.

30% sankcja dla sprzedawcy w podatku VAT

Od 1 listopada 2019 r. faktury dotyczące dostawy towarów i świadczenia usług z Załącznika nr 15 powinny zawierać specjalne oznaczenie w postaci zapisu „mechanizm podzielonej płatności”.Obowiązek zamieszczenia tej informacji będzie jednak dotyczył wyłącznie faktur, w których:

  • wartość brutto przekracza 15 tys. zł lub równowartość tej kwoty
  •  i faktura taka dokumentuje nabycie towarów lub usług, wymienione w dodawanym do ustawy załączniku nr 15.

Brak informacji na fakturze będzie obarczony z punktu widzenia sprzedawcy sankcją (dodatkowym zobowiązaniem podatkowym) w wysokości 30% kwoty podatku, przypadającej na dostawę towarów lub świadczenie usług wymienionych w Załączniku nr 15 do ustawy wykazanej na fakturze. Sankcja ta będzie naliczana proporcjonalnie do wartości objętej mechanizmem podzielonej płatności. W przypadku osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe nie ustala się sankcji.

Sankcja nie będzie dotyczyła transakcji, gdy sprzedawca mimo braku informacji na fakturze otrzyma płatność za pomocą mechanizmu podzielonej płatności. Nie będzie sankcjonowane pomyłkowe umieszczenie na fakturze adnotacji „mechanizm podzielonej płatności”, mimo braku takiego obowiązku.

30% sankcja dla nabywcy w podatku VAT

Nabywca ma obowiązek zapłacić w systemie podzielonej płatności za faktury w których:

  • wartość brutto przekracza 15 tys. zł lub równowartość tej kwoty
  • i faktura taka dokumentuje nabycie towarów lub usług wymienione w dodawanym do ustawy załączniku nr 15.

Jeżeli tego nie zrobi, również wobec niego będzie zastosowana sankcja (zwana także dodatkowym zobowiązaniem podatkowym) w wysokości 30% kwoty podatku wykazanej na tej fakturze, przypadającej wyłącznie na  dostawę towarów lub świadczenie usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.

Analogicznie, jak w przypadku sankcji wobec sprzedawcy, sankcja ta (dodatkowe zobowiązanie podatkowe) nie zostanie zastosowana wobec nabywcy, który nie zapłacił w systemie podzielonej płatności, jeżeli sprzedawca rozliczył całą kwotę podatku wynikającą z tej faktury.

Obowiązkowy MPP a koszty uzyskania przychodów w podatku PIT i CIT

Nabywca, który wbrew obowiązkowi nie dokonał podzielonej płatności i zapłacił w zwykły sposób za fakturę zawierającą zapis „mechanizm podzielonej płatności” nie będzie mógł zaliczyć tego wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Będzie to jednak dotyczyło wyłącznie sytuacji, w której faktura była prawidłowo oznaczona przez sprzedawcę (adnotacja mechanizm podzielonej płatności), nabywca miał obowiązek zapłaty mechanizmem podzielonej płatności, a dokonał zapłaty w inny sposób.

W razie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca ww. transakcji zostanie dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności, w miesiącu w którym zostanie zlecony przelew podatnicy zmniejszą koszty uzyskania przychodów albo zwiększą przychody (w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów).

Zmiany wprowadzone niniejszą nowelizacją w zakresie podatku dochodowego będą miały zastosowanie do zapłaty należności w roku podatkowym rozpoczynającym się po dniu 31 grudnia 2019 r.

Ponadto znowelizowanych przepisów (w zakresie kosztów) nie będzie się stosowało do płatności dotyczących kosztów zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów przed dniem 1 stycznia 2020 r. (art. 10 ustawy nowelizującej).

Obowiązkowy rachunek rozliczeniowy

W związku z wprowadzeniem obligatoryjnego mechanizmu podzielonej płatności od 1 listopada 2019 r. dla towarów z Załącznika nr 15, gdy faktura przekracza 15 tys. zł podatnicy, którzy dokonują dostawy towarów lub świadczą usługi, o których mowa w załączniku nr 15 oraz podatnicy nabywający te towary lub usługi są obowiązani posiadać rachunek rozliczeniowy, o którym mowa w art.49 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo bankowe.

Musi to być rachunek rozliczeniowy prowadzony w polskim banku, ponieważ tylko do takiego rachunku rozliczeniowego jest prowadzony rachunek VAT umożliwiający dokonywanie i przyjmowanie płatności MPP.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.