Zwolnienia elektroniczne e-ZLA od 1 grudnia 2018 r.

Zwolnienia lekarskie na papierowym formularzu (ZUS ZLA) mogą być wystawiane przez lekarzy tylko do końca listopada 2018 r. Od 1 grudnia 2018 r. lekarze będą wystawiać wyłącznie zwolnienia elektroniczne e-ZLA. 

Jeśli płatnik składek ZUS rozlicza składki za więcej niż pięć osób, wówczas już od stycznia 2016 r. powinien mieć swój profil na platformie usług elektronicznych ZUS (PUE ZUS) i możliwość otrzymywania zwolnień elektronicznych ZLA. Przepisy prawa nie zobowiązują pozostałych przedsiębiorców do założenia takiego profilu, jednak warto to zrobić.

Jeżeli płatnik składek założył konto na platformie usług elektronicznych ZUS, będzie to oznaczało, że ma dostęp do elektronicznych zwolnień lekarskich swoich pracowników (e-ZLA). Gdy lekarz wystawi e-zwolnienie, pracownik nie będzie musiał dostarczać tego zwolnienia do płatnika składek, ponieważ e-ZLA automatycznie pokaże się na profilu pracodawcy oraz w systemie ZUS. Lekarz przekazuje zaświadczenie lekarskie e-ZLA elektronicznie do ZUS (po jego cyfrowym podpisaniu). ZUS udostępnia e-ZLA płatnikowi składek (pracodawcy) na jego profilu elektronicznym ZUS nie później niż w dniu następującym po dniu otrzymania e-ZLA (bez podawania numeru statystycznego choroby). Na PUE ZUS jest wydzielone specjalne miejsce, w którym są widoczne elektroniczne zwolnienia wysłane na profil płatnika. O tym, że pracownik otrzymał zwolnienie, płatnik może się dowiedzieć się również z e-maila lub SMS-a, jeżeli na PUE ZUS zaznaczy, że chce otrzymywać odpowiednie powiadomienia.

Jeśli płatnik nie ma dostępu do e-ZLA, bo nie ma profilu elektronicznego w ZUS, wtedy nie można przekazać mu tego dokumentu elektronicznie. Gdy płatnik nie założy profilu na PUE ZUS, powinien poinformować swoich pracowników (w formie pisemnej) o tym, że muszą dostarczać do niego wydruki e-ZLA. W takiej sytuacji lekarz musi wręczyć choremu wydruk zwolnienia wystawionego elektronicznie (wydruk e-ZLA). Ten wydruk pracownik musi dostarczyć swojemu pracodawcy. O tym, czy wydruk e-ZLA jest potrzebny, lekarz będzie wiedział z systemu, w którym wystawia zwolnienia.

Wydruk wystawionego przez lekarza zaświadczenia lekarskiego e-ZLA jest przekazywany ubezpieczonemu:

  1. gdy z informacji udostępnionych na profilu lekarza na PUE ZUS wynika, że płatnik składek (np. pracodawca) nie posiada profilu na PUE ZUS,
  2. na żądanie ubezpieczonego nawet, jeżeli płatnik składek ma profil informacyjny płatnika składek na PUE ZUS.

Pracodawca, który nie ma profilu na platformie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych otrzymuje wydruk zaświadczenia lekarskiego e-ZLA bezpośrednio od ubezpieczonego (także wtedy, gdy nie jest płatnikiem zasiłku). Sporządzenie wydruku jest możliwe tylko po wystawieniu zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego, podpisaniu i wysłaniu do ZUS.

Przepisy przewidują również wystawienie zaświadczenia lekarskiego na formularzu wydrukowanym z systemu. Jest tak, gdy wystawienie e-ZLA nie jest możliwe – w szczególności w razie braku połączenia internetowego (np. w czasie wizyty domowej) lub braku możliwości uwierzytelnienia zaświadczenia lekarskiego specjalnym podpisem elektronicznym. W takich sytuacjach lekarz ma możliwość skorzystania z formularzy zaświadczeń lekarskich wydrukowanych wcześniej z systemu. Każdy wydrukowany przez lekarza formularz ma identyfikator (serię i numer) i jest zarejestrowany w systemie. Wystawione na nim zwolnienie nie zawiera numeru statystycznego choroby. Dane i informacje niezbędne do wystawienia zaświadczenia w tym trybie musi przekazać lekarzowi pacjent (ubezpieczony). W dniu badania lekarz przekazuje pacjentowi takie zaświadczenie z jego pieczątką i podpisem. Jest to pełnowartościowy dokument potwierdzający czasową niezdolność do pracy, którym może posługiwać się pacjent przekazując go pracodawcy czy do ZUS. Po wizycie domowej lekarz może w ciągu trzech dni może wprowadzić dane z papierowego formularza do systemu e-zwolnień.

Wszystkie 3 dokumenty:

  1. zaświadczenie lekarskie w formie dokumentu elektronicznego (e-ZLA),
  2. wydruk e-ZLA, który lekarz jest zobowiązany przekazać ubezpieczonemu, jeżeli płatnik składek nie ma profilu na PUE ZUS lub na wniosek ubezpieczonego,
  3. zaświadczenie lekarskie wystawione na formularzu wydrukowanym z systemu

mogą być podstawą do ustalenia czasowej niezdolność do pracy z powodu choroby lub konieczność sprawowania osobistej opieki nad chorym dzieckiem lub chorym innym członkiem rodziny.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Certyfikat rezydencji podatkowej w transakcjach z podmiotami zagranicznymi

Certyfikat rezydencji podatkowej jest zaświadczeniem o miejscu zamieszkania dla osób fizycznych i miejscu siedziby dla osób prawnych dla celów podatkowych, wydawanym przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca zamieszkania lub siedziby podatnika. Jest to zatem dokument, w którym zagraniczna administracja podatkowa potwierdza rezydencję podatkową  osoby fizycznej lub prawnej,  czyli posiadanie przez nią miejsca zamieszkania (siedziby)  dla celów podatkowych na terytorium danego kraju.

Zastosowanie certyfikatu rezydencji

Przedłożenie certyfikatu rezydencji jest jednym z warunków umożliwiających polskim podmiotom (płatnikom) niepobieranie podatku od wypłat na rzecz podmiotów nieposiadających miejsca zamieszkania, siedziby lub zarządu na terenie RP lub jego pobieranie według stawki preferencyjnej, na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W sytuacji braku certyfikatu rezydencji polski podmiot (płatnik) musi pobrać podatek u źródła zgodnie z przepisami polskich ustaw podatkowych.

Dotyczy to wypłat z następujących tytułów:

  • dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium RP,
  • odsetek, z praw autorskich lub praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how),
  • opłat za świadczone usługi w zakresie działalności widowiskowej, rozrywkowej lub sportowej, wykonywanej przez osoby prawne mające siedzibę za granicą, organizowanej za pośrednictwem osób fizycznych lub osób prawnych prowadzących działalność w zakresie imprez artystycznych, rozrywkowych lub sportowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
  • świadczeń doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze,
  • należnych opłat za wywóz ładunków i pasażerów przyjętych do przewozu w portach polskich przez zagraniczne przedsiębiorstwa morskiej żeglugi handlowej, z wyjątkiem ładunków i pasażerów tranzytowych,
  • opłat uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi powietrznej.

Ważność certyfikatu rezydencji

Certyfikat winien być opatrzony datą wydania oraz wskazywać datę, na jaką występuje potwierdzenie rezydencji podatkowej (okres obowiązywania ważności certyfikatu).

Jeżeli miejsce siedziby podatnika dla celów podatkowych zostało udokumentowane certyfikatem rezydencji niezawierającym okresu jego ważności, płatnik przy poborze podatku uwzględnia ten certyfikat przez okres kolejnych 12 miesięcy od dnia jego wydania, za wyjątkiem sytuacji, gdy w okresie 12 miesięcy od dnia wydania certyfikatu miejsce siedziby podatnika dla celów podatkowych uległo zmianie i podatnik:

  • powiadomił o tym fakcie płatnika, jak i
  • nie powiadomił o tym fakcie płatnika, ale fakt ten wynika z dokumentów posiadanych przez płatnika, w szczególności faktury lub umowy.

Udokumentowanie rezydencji podatkowej może nastąpić zarówno przed, jak i po dokonaniu płatności. Jednakże w razie uzyskania certyfikatu po dokonaniu płatności, taki certyfikat powinien potwierdzać rezydencję podatkową za okres, w którym została dokonana płatność. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie wymaga od płatnika posiadania certyfikatu rezydencji potwierdzającego siedzibę podatnika w momencie dokonywania wypłaty należności. Płatnik może – mając jednak na względzie ryzyko odpowiedzialności na podstawie art. 30 § 1 Ordynacji podatkowej – zastosować zwolnienie od podatku bądź stawkę podatku wynikającą z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, w oparciu o informacje uzyskane od podatnika bądź na podstawie uzyskanego wcześniej certyfikatu rezydencji i potwierdzenia przez podatnika, że dane w nim zawarte nie uległy zmianie. Nie zwalnia to jednak płatnika z obowiązku późniejszego uzyskania certyfikatu rezydencji dotyczącego okresu, w którym dokonana została ta wypłata.

Forma certyfikatu rezydencji

Według organów podatkowych, tylko oryginał certyfikatu rezydencji lub jego kopia posiadająca walor dokumentu urzędowego (tj. odpis certyfikatu rezydencji, jeśli jego zgodność z oryginałem została poświadczona w Polsce przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym) uprawniają do zastosowania stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobrania podatku zgodnie z taką umową. Zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem ma bowiem charakter dokumentu urzędowego.

Certyfikat w formie dokumentu elektronicznego jest również dopuszczalny, o ile dokument ten został w takiej formie wydany przez administrację podatkową państwa rezydencji (najlepiej, gdy certyfikat jest wtedy dodatkowo opatrzony podpisem elektronicznym). Urzędy skarbowe często kwestionują kopie certyfikatów pozyskanych za pośrednictwem poczty elektronicznej lub pobrane ze stron internetowych, mimo iż ta droga pozyskania certyfikatów jest najmniej uciążliwa dla płatników.

W przypadku certyfikatów rezydencji przesyłanych w formie skanu papierowej wersji certyfikatu organy podatkowe uważają, że jeżeli dokument nie został wystawiony przez właściwy organ podatkowy danego państwa w formie elektronicznej, to nie może być uznany za certyfikat rezydencji, o którym mowa w przepisach ustaw o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych

W świetle stanowiska organów podatkowych, jeżeli płatnik otrzymał od kontrahenta zagranicznego skan certyfikatu rezydencji (przesłany drogą elektroniczną w formacie PDF) albo pobrał certyfikat ze strony internetowej, to nie może on zastosować stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo nie pobrać podatku.

Nowelizacja przepisów o PIT i CIT zakłada zmiany w zakresie stosowania certyfikatu rezydencji. Już od stycznia 2019 roku będzie można korzystać z kopii dokumentów. Tym uproszczeniem zostaną jednak objęte tylko niektóre rodzaje transakcji. Chodzi tutaj przede wszystkim o dochody z tytułu świadczeń doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania, przetwarzania danych i rekrutacji.

Aby skorzystać z kopii certyfikatu rezydencji, należności wypłacane na rzecz tego samego podmiotu nie będą jednak mogły być wyższe niż 10 tys. zł rocznie. Istotnym warunkiem ma być także, aby informacje wynikające z przedłożonej kopii certyfikatu rezydencji nie budziły uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym.

Odpowiedzialność płatnika

Płatnik musi umieć udowodnić (przedstawiając certyfikat rezydencji), że miał prawo zastosować regulacje wynikające z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub z ustawy podatkowej, które pozwalały mu na niepobranie podatku lub jego pobranie wg stawki preferencyjnej. W przeciwnym razie będzie odpowiadał za niewywiązanie się z obowiązków jakie na płatnika nakłada ustawa – Ordynacja podatkowa.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności od 1 stycznia 2019 r.

5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Zapoczątkowała ona operację całkowitej likwidacji instytucji użytkowania wieczystego w naszym kraju. W ustawie znalazł się przepis, który uniemożliwi ustanawianie od 1 stycznia 2019 r. nowych praw użytkowania wieczystego na cele mieszkaniowe. Oznacza to, że od wskazanej daty, z własnością lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego będzie mogło być związane wyłącznie prawo własności gruntu.

Jakich gruntów dotyczy ustawa?

Zgodnie z ustawą z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2018r. poz. 1716), z dniem 1 stycznia 2019 r. nastąpi ustawowe przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności. Dotyczy to zarówno domów jednorodzinnych, jak i lokali w budynkach wielorodzinnych wraz z  budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.

Ustawa dotyczy gruntów zabudowanych wyłącznie budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi lub budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne i w których co najmniej jedno mieszkanie ma wyodrębnioną własność. W takich budynkach  ustawowe przekształcenie prawa użytkowania wieczystego będzie dotyczyć nie tylko właścicieli mieszkań, ale również właścicieli lokali handlowych i usługowych.

Opłaty

Przekształcenie będzie odpłatne. Osoby, które staną się z mocy prawa właścicielami gruntów będą zobowiązane do uiszczania należności za nabycie prawa własności w formie corocznej opłaty przez 20 lat. Wysokość opłaty rocznej za przekształcenie będzie odpowiadała wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, obowiązującej w dniu przekształcenia.

Możliwe będzie wniesienie opłaty jednorazowo. Ustawa określa wysokość bonifikaty, jakiej właściwy organ może udzielić w przypadku wniesienia jednorazowej opłaty za przekształcenie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. W przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego o udzieleniu bonifikaty i jej wysokości zdecyduje właściwa rada albo sejmik. Zatem  w przypadku gruntów należących do samorządów terytorialnych to gminy, powiaty czy województwa będą określały wysokość takiej ulgi.

W przypadku wniesienia opłaty jednorazowej za przekształcenie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, osobom fizycznym, będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych, lub spółdzielniom mieszkaniowym, z mocy przysługuje bonifikata od tej opłaty w wysokości:

1) 60% – w przypadku gdy opłata jednorazowa zostanie wniesiona w roku, w którym nastąpiło przekształcenie;

2) 50% – w drugim roku po przekształceniu;

3) 40% – w trzecim roku po przekształceniu;

4) 30% – w czwartym roku po przekształceniu;

5) 20% – w piątym roku po przekształceniu;

6) 10% – w szóstym roku po przekształceniu.

Obowiązek wnoszenia opłaty obciąża każdoczesnego właściciela nieruchomości, w odniesieniu do której istnieje roszczenie o opłatę, przez okres pozostały do wnoszenia tej opłaty.

Opłatę należną za rok 2019 wnosi się w terminie do dnia 29 lutego 2020 r.

Użytkownicy wieczyści z niskimi dochodami wciąż będą mogli korzystać z 50% bonifikaty w opłacie przekształceniowej, jeśli miesięczny dochód na członka gospodarstwa domowego nie przekracza połowy „przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, za który opłata ma być wnoszona”.

Sprzedaż mieszkania przed zakończeniem 20-letniego okresu uiszczania opłaty przekształceniowej nie zwolni z tego obowiązku. Przejdzie on bowiem z następnym rokiem na nabywcę nieruchomości.

Zaświadczenia

Podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków będzie stanowić zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, które właściwy organ przekaże do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej, w terminie 14 dni od dnia jego wydania.

Sąd dokona z urzędu wpisu własności gruntu oraz wpisu roszczenia o opłatę w księgach wieczystych.

Najpóźniej w ciągu roku od przekształcenia prawa użytkowania wieczystego stosowne zaświadczenia mają być wysyłane na adres, który współużytkownicy wieczyści wskazali w ewidencji gruntów i budynków. Na wniosek będzie można zdobyć zaświadczenie w ciągu 4 miesięcy. Zaświadczenie dostaną także sądy prowadzące księgi wieczyste. Współużytkownicy wieczyści nie zapłacą opłaty za wpis do księgi.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Dokumentowanie zaliczek w podatku od towarów i usług

Na podstawie art. 19a ust. 8 ustawy o podatku od towarów i usług, jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

Opodatkowaniu nie podlegają otrzymane środki pieniężne, tylko przyszła dostawa towarów i świadczenie usług, opodatkowane w momencie otrzymanie zapłaty za te czynności, proporcjonalnie do otrzymanej kwoty. Jeżeli nie dojdzie do dostawy towarów lub świadczenia usługi, to zaliczka sama w sobie nie rodzi obowiązku podatkowego w VAT.

W sytuacji gdy zaliczka jest wpłacana przez podatnika (przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą) to w myśl art. 106b ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług, podatnik otrzymujący zaliczkę jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem dostawy towarów i świadczenia usług. Taki obowiązek nie powstaje jedynie w sytuacji, gdy zaliczka została wpłacona na poczet:

  • wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów lub
  • czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT (czyli m. in. sprzedaży usług powszechnych – media,  świadczenia usług najmu czy stałej obsługi prawnej i biurowej).

W przypadku tych czynności nie powstaje bowiem obowiązek podatkowy z tytułu otrzymania zaliczki i dlatego nie ma obowiązku wystawienia faktur zaliczkowych.

Nie ma również obowiązku wystawiania faktur zaliczkowych w przypadku sprzedaży:

  1. dokonywanej przez podmioty zwolnione przedmiotowo i podmiotowo z VAT  na  rzecz podatnika i na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (konsumentów)
  2. dokonywanej przez podatników Vat czynnych na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (konsumentów)

W przypadku nr 2. sprzedawca wystawia fakturę zaliczkową na żądanie nabywcy będącego konsumentem, jeżeli żądanie takie zostanie zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym otrzymano zapłatę zaliczki (powstał obowiązek podatkowy).

Termin wystawienia faktury zaliczkowej

Od 1 stycznia 2014 r. dopuszczalne jest wystawienie faktury zaliczkowej nawet na 30 dni przed otrzymaniem zapłaty. Możliwość taka wynika z art. 106i ust. 7 ustawy o VAT. Można zatem wystawiać faktury zaliczkowe z terminem płatności.

Natomiast jeżeli zaliczkę otrzymano przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, fakturę należy wystawić nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu jej otrzymania.

W obu przypadkach wystawienie faktury nie wpływa na powstanie obowiązku podatkowego w VAT. Powstaje on w dacie otrzymania zaliczki przez sprzedawcę.

Treść faktury zaliczkowej

Dane, które powinna zawierać faktura zaliczkowa, określono w art. 106f ust. 1 ustawy o VAT. Wśród nich wskazać należy przede wszystkim dane dotyczące zamówienia lub umowy, a w szczególności: nazwę (rodzaj) towaru lub usługi, cenę jednostkową netto, ilość zamówionych towarów, wartość zamówionych towarów lub usług bez kwoty podatku, stawki podatku, kwoty podatku oraz wartość zamówienia lub umowy z uwzględnieniem kwoty podatku.

Oznacza to, że nie wystarczy lakoniczne wskazanie w takiej fakturze, że jest to „Zaliczka do zamówienia z dnia…”. Faktura zaliczkowa, w której nie znajdą się dane dotyczące konkretnego zamówienia albo umowy, jest wystawiona w sposób nieprawidłowy.

Faktura zaliczkowa a faktura końcowa

Faktura zaliczkowa może obejmować część lub całość należności. Jeżeli zaś podatnik otrzyma więcej niż jedną zaliczkę do tej samej dostawy towarów lub usług i wystawi do nich faktury zaliczkowe, faktury te również mogą łącznie obejmować część lub całość należności.

Jeśli faktura została wystawiona w związku z otrzymaniem jednej zaliczki, która obejmowała 100% zapłaty, po dokonaniu dostawy towarów lub usług nie wystawia się już faktury końcowej. Natomiast wtedy, gdy wystawiono więcej niż jedną fakturę zaliczkową, a faktury te obejmują łącznie całą zapłatę, nie wystawia się już faktury końcowej, a ostatnia z tych faktur zaliczkowych powinna zawierać również numery poprzednich faktur zaliczkowych.

W razie gdy faktura zaliczkowa (lub faktury zaliczkowe) nie będzie obejmowała całej zapłaty, w fakturze wystawianej po wydaniu towaru lub wykonaniu usługi (czyli tzw. fakturze końcowej) sumę wartości towarów lub usług należy pomniejszyć o wartość otrzymanych części zapłaty, a kwotę podatku – o sumę kwot podatku wykazanego w fakturach zaliczkowych dokumentujących otrzymanie części zapłaty. W fakturze końcowej należy zawrzeć również numery faktur zaliczkowych.

Termin wystawienia faktury końcowej

Podobnie jak w przypadku faktur zaliczkowych, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 106i ust. 1 ustawy o VAT, fakturę końcową należy wystawić nie wcześniej niż 30. dnia, a jednocześnie nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę.

Podatek naliczony wynikający z faktury zaliczkowej

Podatnik, który otrzymał fakturę zaliczkową, ale jeszcze nie wpłacił należnej zaliczki, nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego, wskazanego na takiej fakturze. Wynika to z art. 86 ust. 10 ustawy o VAT, zgodnie z którym prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy. Natomiast obowiązek podatkowy u sprzedawcy powstaje w momencie otrzymania zaliczki.

Jeśli ten warunek jest spełniony, na uwadze należy mieć także to, że odliczenia można dokonać nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę, a jednocześnie nie później niż w jednym z dwóch kolejnych okresów rozliczeniowych.

Natomiast jeżeli podatnik nie dokonał tego odliczenia w tych okresach, może on obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (w którym powstał obowiązek podatkowy u sprzedawcy i w którym nabywca otrzymał fakturę), nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Anulowanie faktur VAT

Zagadnienie anulowania faktury nie zostało uregulowane w ustawie z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Przepisy ustawy definiują tylko, w jakiej sytuacji wystawia się fakturę korygującą. Nie oznacza to jednak, że anulowanie faktury nie jest dopuszczalne. Aby wycofać się z błędnego wystawienia dokumentu, należy przestrzegać określonych zasad praktycznych, zgodnie z orzecznictwem sądowym oraz interpretacjami organów podatkowych.

Warunki anulowania faktury – muszą być spełnione łącznie

  1. transakcja w ogóle nie doszła do skutku, np. podatnik prowadzi sprzedaż wysyłkową i wraz z zamówionym towarem wysyła fakturę, na podstawie której nabywca obowiązany jest dokonać płatności za dostawę; nabywca nie odebrał jednak towaru wraz z fakturą i po pewnym czasie przesyłka wróciła do sprzedawcy; ten zaś jest w posiadaniu towaru i faktury sprzedaży, których nie udało się dostarczyć nabywcy oraz
  2. faktura nie trafiła do obiegu prawnego, czyli nie dotarła do odbiorcy, a wystawca posiada jej obydwa egzemplarze, np. sprzedawca sporządza fakturę stanowiącą podstawę wcześniejszego zamówienia; nabywca poinformował jednak niespodziewanie o rezygnacji z zakupu, w związku z czym towar i faktura nie zostały wysłane; faktura taka nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w VAT.

Anulowanie dotyczy zatem tylko tych przypadków, gdy faktura dokumentuje czynność niedokonaną i nie została przekazana kontrahentowi.  Fakturę można anulować np. gdy wystawiono ją na podstawie złożonego zamówienia, do realizacji którego nigdy nie doszło – czyli towar nie został wydany oraz sprzedający nie otrzymał zapłaty.

Gdyby transakcja nie doszła do skutku, ale faktura została wprowadzona do obrotu prawnego (dostarczona nabywcy), możliwa byłaby wyłącznie jej korekta.

Celem anulowania faktury jest uniemożliwienie wykorzystania jej oraz skuteczne zapobieżenie zaewidencjonowaniu kwot, które w niej wykazano, u obydwu stron transakcji. Można to osiągnąć poprzez:

  • przekreślenie oryginału i kopii faktury,
  • zamieszczenie na nich odpowiednich adnotacji wraz z podpisem osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu; może to być dopisek „ANULOWANO” lub „FAKTURA ANULOWANA”, ponieważ nie jest to jednak uregulowane normatywnie, dopisek takiej treści nie jest obowiązkowy.

Jest to koniecznie w celu uniemożliwienia ponownego wykorzystania takiego dokumentu. Warto umieścić również opis sytuacji (np. z tyłu faktury), z którego będzie wynikał powód anulowania.

Ewidencja i deklaracja VAT

Ponieważ anulowana faktura nie dokumentuje żadnej transakcji nie ma podstaw do ujmowania jej w ewidencji VAT. Jej oryginał wraz z kopią powinny być jednak przechowywane w dokumentacji podatkowej przedsiębiorcy, w celu zachowania ciągłości numeracji.

W przypadku gdyby sprzedawca ujął fakturę, którą ma podstawy anulować, w deklaracji rozliczeniowej za dany okres, dokonując jej anulowania, ma on prawo skorygować deklarację za ten sam okres rozliczeniowy.

Anulowanie faktury poprzez jej zniszczenie jest niemożliwe, co podkreślił WSA w Opolu w wyroku z 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Op 319/13.

Anulowanie e-faktury

Obecnie coraz częstszym przypadkiem jest anulowanie faktur wystawianych w formie elektronicznej. Anulowanie e-faktury może nastąpić w sytuacji, gdy co prawda sprzedawca wygenerował ją, lecz nie doszło do jej odebrania przez nabywcę, a więc nie trafiła do obrotu prawnego.

Faktura pomyłkowo wygenerowana w ww. systemie, nieodebrana przez nabywcę nie może zostać uznana za fakturę w świetle działu XI rozdziału 1 ustawy o VAT. Tego rodzaju zapis elektroniczny w systemie finansowo-księgowym może być anulowany bez potrzeby sporządzania dokumentów korygujących.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Wysokość odsetek ustawowych – 5%, 7% czy 9,5%?

Odsetki, w tym odsetki ustawowe, mogą stanowić:

  • wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału, albo
  • formę odszkodowania za zwłokę w spełnieniu świadczeń pieniężnych.

Wysokość odsetek ustawowych jest zróżnicowana i zależy od tego, z jakiego tytułu są one naliczane.

Od 1 stycznia 2016 r. wprowadzone zostały zarówno nowe zasady ustalania odsetek ustawowych, jak również dokonano zmiany w ich nazewnictwie. Obecnie mamy więc:

  • odsetki ustawowe należne od sumy pieniężnej,
  • odsetki ustawowe za opóźnienie,
  • odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Dwa pierwsze rodzaje odsetek ustawowych są uregulowane w Kodeksie cywilnym, a odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych – w ustawie z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 684). Co istotne przepisy tej ustawy stanowią lex specialis wobec uregulowań Kodeksu cywilnego. Jest to wyraźnie wskazane w art. 4a ustawy o terminach zapłaty, który stanowi, że do transakcji handlowych nie stosuje się przepisu art. 481 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 459 z późn. zm.). Oznacza to tyle, że w przypadku opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych, należy stosować przepisy ustawy o terminach zapłaty, a nie przepisy Kodeksu cywilnego.

W transakcjach pomiędzy przedsiębiorcami (faktury za dostawę towarów lub świadczenie usług) należy stosować odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

1. Odsetki ustawowe należne od sumy pieniężnej (za korzystanie z cudzego kapitału)

Zgodnie z art. 359 § 1 K.c., odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Dalsze przepisy stanowią, że jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona (czyli nie wynika na przykład z umowy), należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.

2. Odsetki ustawowe za opóźnienie

Odsetki te są naliczane za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego. I tak, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, w oparciu o postanowienia art. 481 § 1 K.c. wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Tu także, jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, ale już nie 3,5, jak to ma miejsce w przypadku odsetek ustawowych należnych od sumy pieniężnej, lecz 5,5 punktów procentowych.

3. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych

Stosowane są w transakcjach między przedsiębiorcami.

Ten rodzaj odsetek może być naliczany przez wierzyciela dłużnikowi, który opóźnił się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, przy czym transakcja miała charakter transakcji handlowej. Przez taką transakcję, zgodnie z postanowieniami art. 4 pkt 1 ustawy o terminach zapłaty, rozumie się umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony tej umowy, enumeratywnie wymienione w art. 2 tej ustawy (czyli między innymi przedsiębiorcy lub osoby wykonujące wolny zawód), zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych naliczane są w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 8 punktów procentowych.

Wierzycielowi, który nabył prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, równowartość kwoty 40 euro przeliczonej na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Kwota ta stanowi rekompensatę za koszty odzyskiwania należności. Ponadto, oprócz tej kwoty równowartości 40 euro, wierzycielowi przysługuje również zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę. Uprawnienie to wynika z art. 10 ustawy o terminach zapłaty.

Podsumowanie

Od 1 stycznia 2016 r. wysokość odsetek ustawowych zależy od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i liczby punktów procentowych określonej w przepisach Kodeksu cywilnego lub ustawy o terminach zapłaty.

W związku z tym, że od 5 marca 2015 r., stopa ta wynosi 1,5%, a do tej wartości zostanie dodane:

  • 3,5 punktów procentowych w przypadku odsetek od sumy pieniężnej (art. 359 § 2 k.c.),
  • 5,5 punktów procentowych w przypadku odsetek za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 481 § 2 k.c.),
  • 8 punktów procentowych w przypadku odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych (art. 4 pkt 3 ustawy o terminach zapłaty),

to wysokość odsetek ustawowych wynosi odpowiednio:

  • 5% – odsetki od sumy pieniężnej,
  • 7% – odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego,
  • 9,5% – odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Struktury JPK na żądanie organu podatkowego od 1 lipca 2018 r.

Zgodnie z art.193a Ordynacji podatkowej w przypadku prowadzenia ksiąg podatkowych przy użyciu programów komputerowych, organ podatkowy może żądać przekazania całości lub części tych ksiąg oraz dowodów księgowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznych nośnikach danych, w postaci elektronicznej, odpowiadającej strukturze logicznej JPK, wskazując rodzaj ksiąg podatkowych oraz okres którego dotyczą.

Do końca czerwca 2018 r. obowiązek ten dotyczył wyłącznie dużych przedsiębiorców. Ponieważ 30 czerwca 2018 r. zakończył się dwuletni okres przejściowy dla średnich i małych przedsiębiorców oraz mikroprzedsiębiorców, od 1 lipca br. wszyscy podatnicy prowadzący księgi podatkowe i wytwarzający dowody księgowe za pomocą programów komputerowych muszą  przekazywać na żądanie urzędu skarbowego dodatkowe pliki JPK.

Struktury JPK na żądanie obejmują 6 struktur, w tym 3 struktury programowe i 3 struktury dowodowe:

  1. Księgi rachunkowe – struktura JPK-KR
  2. Podatkowa księga przychodów i rozchodów – struktura JPK-PKPIR
  3.  Ewidencja przychodów – struktura JPK-EWP
  4. Faktury VAT – struktura JPK-FA; obejmuje wyłącznie faktury sprzedaży
  5. Wyciąg bankowy – struktura JPK-WB
  6. Magazyn – struktura JPK-MAG

Od 1 lipca 2018r. organ podatkowy może żądać przekazania wymienionych struktur JPK w ramach kontroli podatkowej, czynności sprawdzających, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego – od podatnika oraz od kontrahenta, jeżeli prowadzi on księgi rachunkowe w formie elektronicznej. Podatnik nie ma obowiązku przekazywania wymienionych struktur bez wezwania organu podatkowego, tak jak jest w przypadku struktury JPK-VAT.

Na przekazanie JPK na żądanie organu podatnik będzie miał nie mniej niż 3 dni (dokładny termin zostanie określony w wezwaniu). W uzasadnionych przypadkach (np. duża ilość danych, nieobecność osoby odpowiedzialnej) podatnik może zwrócić się do organu podatkowego o wydłużenie tego terminu.

Jeżeli przedsiębiorca prowadzi księgi podatkowe i wytwarza dowody księgowe w formie papierowej, wówczas nie ma obowiązku przetworzenia ich na format JPK. Wówczas na wezwanie organu podatkowego podatnik przekaże księgi podatkowe i dokumenty księgowe w formie papierowej, ale Ministerstwo Finansów ostrzega, że w takim przypadku czynności sprawdzające lub kontrola podatkowa będą trwać dłużej.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Lista przesłanek należytej staranności w podatku VAT

Ministerstwo Finansów prowadziło konsultacje podatkowe w sprawie listy przesłanek należytej staranności po stronie nabywcy w transakcjach krajowych w kontekście prawa do odliczenia VAT.

Celem tych konsultacji było opracowanie możliwie kompletnej i precyzyjnej listy przesłanek należytej staranności, których spełnienie w momencie zawierania transakcji skutkowałoby brakiem podstaw do kwestionowania u podatników prawa do odliczenia VAT w następstwie uznania, że podatnicy nie wiedzieli i nie mogli wiedzieć, że w ramach danej transakcji ich dostawca dopuścił się przestępstwa.

25 kwietnia 2018 r. Ministerstwo ogłosiło finał tych konsultacji, prezentując efekt prowadzonych prac, czyli dokument pt. „Metodyka w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych”, który jednak nie został skierowany do przedsiębiorców, tylko do organów podatkowych jako wytyczne postępowania.

Wbrew wcześniejszym zapowiedziom dokument nie ma charakteru urzędowych objaśnień, które dawałyby podatnikom gwarancję ochrony. Jest to tylko zbiór wskazówek pomocnych urzędnikom skarbowym w ocenie dochowania należytej staranności w VAT  przez przedsiębiorców. To także swoisty „drogowskaz” dla przedsiębiorców, wskazujący czym w ocenie należytej staranności kierują się urzędnicy. Przedsiębiorcy liczyli na listę przesłanek, których dochowanie dawałoby pewność prawa do odliczenia VAT wynikającego z faktur.

Metodyka określa najistotniejsze okoliczności, które powinny być brane pod uwagę przy ocenie zachowania podatników, którzy sami nie dokonali oszustwa w zakresie VAT oraz nie wiedzieli, że transakcja, w wyniku której nabyli towar, służy oszustwu w zakresie VAT. Ma to zwiększyć pewność obrotu krajowego i przejrzystość działań Krajowej Administracji Skarbowej.

Metodyka rozróżnia odmienne przesłanki oceny dochowania należytej staranności w przypadku 2 sytuacji:

  • przy rozpoczęciu współpracy z kontrahentem
  • w trakcie trwania współpracy biznesowej

Przy podjęciu współpracy

a) KRYTERIA FORMALNE

Przedsiębiorca powinien sprawdzić czy kontrahent:

  • jest zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) lub Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) o ile rejestracja jest wymagana w przypadku kontrahenta;
  • jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny; nabywca może to zweryfikować internetowo przez usługę „Sprawdzenie statusu podmiotu VAT” lub poprzez złożenie wniosku do właściwego naczelnika urzędu skarbowego;
  • na moment transakcji nie został wykreślony z rejestru podatników VAT – nie jest wpisany do prowadzonego przez Szefa KAS wykazu podmiotów, które zostały wykreślone przez naczelnika urzędu skarbowego z rejestru jako podatnicy VAT lub które nie zostały zarejestrowane przez naczelnika urzędu skarbowego;
  • posiada wymagane koncesje i zezwolenia dotyczące towarów i usług będących przedmiotem planowanej transakcji (podatnik powinien ich zażądać);
  • osoby zawierające umowę /dokonujące transakcji posiadają umocowanie do działania w imieniu kontrahenta (podatnik może zweryfikować umocowanie osób upoważnionych na podstawie danych z KRS lub CEIDG).

b) KRYTERIA TRANSAKCYJNE

  • Transakcja nie powinna być przeprowadzona bez ryzyka gospodarczego
  • Podatnik nie powinien płacić gotówką lub wybrać zapłatę gotówką ze względu na rabat, gdy wartość transakcji jest wyższa niż 15 tys. PLN
  • Podatnik nie powinien płacić przelewem na dwa odrębne rachunki bankowe, rachunek podmiotu trzeciego lub konto zagraniczne

Podejrzana będzie sytuacja gdy:

  • cena towaru będzie odbiegać od wartości rynkowej i nie będzie ekonomicznego uzasadnienie tej sytuacji;
  • kontrahent sprzedaje towary nie ze swojej branży a zmiana profilu działalności nie ma uzasadnienia ekonomicznego;
  • kontrahent posiada siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności gospodarczej pod adresem, pod którym brak oznak prowadzenia firmy;
  • kontrahent będzie wymagał od podatnika krótszego terminu płatności niż termin oferowany przez innych dostawców z tej samej branży bez ekonomicznego uzasadnienia;
  • transakcja zostanie zawarta na warunkach znacznie odbiegających od tych które uznawane były w danej branży za gwarantujące bezpieczeństwo obrotu;
  • kontrahent dostarczy towary niezgodne z wymaganiami jakościowymi określonymi w przepisach prawa;
  • transakcja nie będzie udokumentowana umową, zamówieniem lub innym potwierdzeniem jej warunków;
  • kontrahent będący spółką kapitałową dysponował kapitałem zakładowym niewspółmiernie niskim w stosunku do okoliczności transakcji;
  • kontrahent nie posiadał zaplecza organizacyjno-technicznego odpowiedniego do rodzaju i skali prowadzonej działalności gospodarczej;
  • kontrahent nie dysponuje stroną internetową (lub nie jest obecny w mediach społecznościowych) z informacjami odpowiednimi do skali prowadzonej działalności, mimo że jest to przyjęte w danej branży.

Ministerstwo Finansów podkreśla że nie jest to katalog zamknięty.

W trakcie trwania współpracy biznesowej

a) KRYTERIA FORMALNE

Podatnik nie weryfikował w sposób regularny czy:

  • kontrahent jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
  • kontrahent nie utracił wymaganych koncesji i zezwoleń;
  • czy osoby zawierające umowę /dokonujące transakcji posiadają aktualne umocowanie do działania w imieniu kontrahenta;
  • kontrahent nie został wpisany do wykazu podmiotów wykreślonych z rejestru podatników czynnych VAT(chyba że rejestracja podatnika została przywrócona w późniejszym okresie)

b) KRYTERIA TRANSAKCYJNE

  • zawarcie transakcji bez ryzyka gospodarczego;
  • płatność gotówką albo obniżenie ceny w razie płatności gotówką – w przypadku gdy wartość transakcji przekracza 15 tys. PLN
  • zapłata za towar na dwa odrębne rachunki bankowe (nie dotyczy mechanizmu podzielonej płatności), rachunek podmiotu trzeciego albo rachunek zagraniczny;
  • cena towaru znacząco odbiegająca od ceny rynkowej bez ekonomicznego uzasadnienia;
  • transakcja – bez ekonomicznego uzasadnienia- dotyczy towarów, które należały do innej branży niż ta, w której działa kontrahent i których dotychczas podatnik od niego nie nabywał;
  • termin płatności za towar od podatnika był krótszy niż standardowy termin płatności – bez ekonomicznego uzasadnienia;
  • transakcja została przeprowadzona na warunkach znacznie odbiegających od tych które uznawane były w danej branży za gwarantujące bezpieczeństwo obrotu;
  • kontrahent dostarcza towary niezgodne z wymaganiami jakościowymi określonymi w przepisach prawa powszechnie obowiązującego;
  • transakcja nie została udokumentowana umową w formie pisemnej (w tym w formie elektronicznej), zamówieniem lub innym potwierdzeniem warunków transakcji;
  • w dotychczasowych transakcjach kontrahent bez uzasadnienia zmienił sposób transportu towarów (np. towar miał być dostarczony z Polski a jest przewożony z terytorium innego państwa.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Nowe zasady zawieszania działalności gospodarczej od 30 kwietnia 2018 r.

Do końca kwietnia 2018 roku zawieszenie działalności wiązało się z kilkoma głównymi zasadami:

  • zawieszenie działalności trwało maksymalnie 24 miesiące,
  • jeśli przedsiębiorca po upływie 24 miesięcy nie złożył wniosku o wznowienie działalności, została ona automatycznie wykreślona z rejestru CEIDG,
  • zawieszenie działalności było niemożliwe jeśli przedsiębiorca zatrudniał jakiegokolwiek pracownika (bez względu na formę zatrudnienia).

Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG, mógł zawiesić jej prowadzenie na minimum 30 dni, a maksymalnie do 24 miesięcy. Jeśli jednak nie złożył w odpowiednim terminie wniosku o wznowienie działalności, był on automatycznie wykreślony z ewidencji, czyli działalność była likwidowana.

Nowe zasady

Ustawa z 6 marca 2018 r. o Prawie przedsiębiorców wprowadziła w tym zakresie dwie najważniejsze zmiany:

  1. działalność można zawiesić bez konieczności wskazywania daty jej wznowienia. W tym przypadku przedsiębiorca będzie zobowiązany złożyć wniosek o jej wznowienie, jeśli będzie chciał powrócić do prowadzenia działalności. Zgodnie z nowymi przepisami, przedsiębiorca ma prawo bezterminowo zawiesić firmę zarejestrowaną w CEIDG (minimalny okres wciąż wynosi 30 dni). Nie będzie już obowiązywać „automatyczne” wykreślenie z CEIDG przedsiębiorców, którzy przekroczyli dopuszczalny wcześniej okres 24 miesięcy zawieszenia. Wznowienie działalności odbywać się będzie tylko wniosek przedsiębiorcy. Można go złożyć w każdym momencie zawieszenia.
  2. działalność można zawiesić na określony czas, a podając datę zakończenia zawieszenia we wniosku CEIDG-1, można podać okres dłuższy niż 24 miesiące. Po upływie terminu wskazanego we wniosku o zawieszeniu działalności, zostanie ona automatycznie wznowiona, a nie jak do tej pory – zamykana. W takim przypadku nie trzeba składać odrębnego wniosku o wznowienie działalności.

Możliwość zgłoszenia zawieszenia/wznowienia z datą wsteczną

Nie trzeba  zgłaszać zawieszenia/wznowienia firmy przed faktem. Teraz przedsiębiorca może to zrobić  (nawet z datą wsteczną), ale informacja, którą zgłaszasz do CEIDG powinna zawierać dane zgodne z faktycznym stanem rzeczy.

Rezygnacja z zawieszenia/wznowienia

Jeśli przedsiębiorca zawiesił/wznowił działalność, może również zrezygnować z zawieszenia/wznowienia (jeśli np. po kilku dniach od wznowienia uzna, że chce jednak kontynuować zawieszenie). Rezygnację składa się zaznaczając odpowiednie okienko w formularzu CEIDG.

Zawieszenie działalności w przypadku zatrudnienia pracowników

Do 30 kwietnia 2018r. jednym z podstawowych warunków zawieszenia działalności było niezatrudnianie w przedsiębiorstwie ani jednego pracownika (bez względu na rodzaj posiadanej umowy – umowa o pracę czy umowa cywilnoprawna). Było to problematyczne w sytuacji kiedy w firmie był zatrudniony jeden pracownik, który przebywał na urlopie związanym z rodzicielstwem, np. urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. W takich przypadkach, jedynym rozwiązaniem dla przedsiębiorcy była likwidacja działalności.

Nowe przepisy wprowadzają bowiem możliwość zawieszenia działalności w przypadku, kiedy w przedsiębiorstwie zatrudnieni są wyłącznie pracownicy, którzy aktualnie przebywają na:

  • urlopie macierzyńskim,
  • urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego,
  • urlopie wychowawczym,
  • urlopie rodzicielskim, niełączący korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu.

Pracownik nie musi się obawiać, że nie ma firmy, do której może wrócić po zakończeniu urlopu związanego z macierzyństwem. Art. 22 pkt. 2 ustawy o prawie przedsiębiorcy wskazuje że w przypadku zakończenia korzystania z urlopów lub złożenia przez pracownika wniosku dotyczącego łączenia korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu, pracownik ma prawo do wynagrodzenia jak za przestój, określonego przepisami prawa pracy, do zakończenia okresu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Działalność nierejestrowa

Od 30 kwietnia 2018 r. ustawa Prawo przedsiębiorców wprowadziła dla wszystkich planujących rozpoczęcie działalności gospodarczej możliwość wyboru tzw. działalności nierejestrowej, która pozwala  spróbować, jak to jest być przedsiębiorcą. Działalność nierejestrowa (inaczej działalność nierejestrowana lub nieewidencjonowana) to możliwość legalnego uzyskiwania dochodów z drobnych czynności bez konieczności wypełniania obowiązków rejestracyjnych, a więc bez zbędnych i zajmujących czas formalności.

Działalność nierejestrowa nie dotyczy zdarzeń incydentalnych, jednorazowych. Tak jak działalność gospodarcza wymaga ona elementu zorganizowania i ciągłości.

Kto może prowadzić działalność nierejestrową?

Działalność nierejestrowa to działalność wykonywana przez osobę fizyczną:

  1. której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (czyli w 2018 r. nie więcej niż 1050 zł miesięcznie),
  2. która nie prowadziła wcześniej działalności gospodarczej w okresie poprzednich 5 lat czyli 60 miesięcy.

Przepisy o działalności nierejestrowej stosuje się również do działalności wykonywanej przez osoby, które w okresie 12 miesięcy przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo Przedsiębiorców (przed 30 kwietnia 2018r.)  nie były wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub których wpis został wykreślony z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wcześniej niż 12 miesięcy przed dniem wejścia w życie Prawa Przedsiębiorców, nawet jeżeli w okresie ostatnich 60 miesięcy przed dniem wejścia w życie tej ustawy wykonywały działalność gospodarczą.

Działalność nierejestrowana nie dotyczy:

  • spółek cywilnych
  • działalności wymagającej specjalnych zezwoleń czy koncesji
  • spółek osobowych w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych zarejestrowanych w KRS – spółki jawne, partnerskie, komandytowe

Przekroczenie limitu przychodu należnego

Jeżeli osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrową  przekroczy w jakimś miesiącu limit 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, natychmiast traci możliwość korzystania z tego sposobu rozliczenia  i staje się przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą. Powstaje wówczas bezwzględny obowiązek zarejestrowania działalności gospodarczej w CEIDG w terminie 7 dni. Dodatkowo należy dopełnić formalności związanych z rejestracją w ZUS-ie, pamiętając o możliwości skorzystania z ulgi na start, czyli preferencji przez pierwszych 6 miesięcy prowadzenia firmy.

Działalność nierejestrowa a składki

Prowadzenie działalności nierejestrowej nie powoduje samoistnie powstania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Całkowite wyłączenie dotyczy zarówno obowiązkowych składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, Fundusz Pracy i ubezpieczenie wypadkowe jak i obowiązkowych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Istniej możliwość skorzystania  z dobrowolnych ubezpieczeń ZUS.

Działalność nierejestrowa a podatek

Działalność nierejestrowa, mimo iż nie jest rejestrowana w CEiDG, nie zwalnia z obowiązków podatkowych. Co prawda dla możliwości prowadzenia nierejestrowanej działalności znaczenie ma przychód należny, ale podobnie jak dla innych przychodów, tak i dla przychodu z działalności nierejestrowej konieczne jest obliczenie dochodu i ustalenie wysokości podatku dochodowego oraz wykazanie go w zeznaniu rocznym PIT. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych uznaje przychody z działalności nierejestrowej jako przychody z innych źródeł. Dla ustalenia dochodu stosować będziemy więc zasady ogólne. Dochodem będzie różnica pomiędzy uzyskanym przychodem a poniesionymi kosztami, które ustawa uznaje za koszty dla celów podatkowych. Dochód z działalności nierejestrowej jest opodatkowany w sposób progresywny i podlega sumowaniu ze wszystkimi źródłami przychodów opodatkowanymi zgodnie ze skalą podatkową (m.in. stosunek pracy czy działalność wykonywana osobiście). Podatnicy nie muszą w przypadku działalności nierejestrowej opłacać zaliczki na podatek dochodowy w trakcie roku podatkowego i rozliczają dochód tylko raz w roku – przy okazji składania zeznania podatkowego za rok ubiegły. Oznacza to, że pierwsze dochody z działalności nierejestrowej uzyskane w roku 2018 zostaną rozliczone i opodatkowane w roku 2019.

Ewidencja dla celów VAT

Prowadzący działalność nierejestrową muszą prowadzić ewidencję – ewidencję sprzedaży dla celów podatku VAT – dla celów ustalenia, czy nie przekraczają limitu 200 tys. zł, ustalonego dla podatników korzystających ze zwolnienia z podatku VAT ze względu na wysokość przychodów.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.