Anulowanie faktur VAT

Zagadnienie anulowania faktury nie zostało uregulowane w ustawie z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Przepisy ustawy definiują tylko, w jakiej sytuacji wystawia się fakturę korygującą. Nie oznacza to jednak, że anulowanie faktury nie jest dopuszczalne. Aby wycofać się z błędnego wystawienia dokumentu, należy przestrzegać określonych zasad praktycznych, zgodnie z orzecznictwem sądowym oraz interpretacjami organów podatkowych.

Warunki anulowania faktury – muszą być spełnione łącznie

  1. transakcja w ogóle nie doszła do skutku, np. podatnik prowadzi sprzedaż wysyłkową i wraz z zamówionym towarem wysyła fakturę, na podstawie której nabywca obowiązany jest dokonać płatności za dostawę; nabywca nie odebrał jednak towaru wraz z fakturą i po pewnym czasie przesyłka wróciła do sprzedawcy; ten zaś jest w posiadaniu towaru i faktury sprzedaży, których nie udało się dostarczyć nabywcy oraz
  2. faktura nie trafiła do obiegu prawnego, czyli nie dotarła do odbiorcy, a wystawca posiada jej obydwa egzemplarze, np. sprzedawca sporządza fakturę stanowiącą podstawę wcześniejszego zamówienia; nabywca poinformował jednak niespodziewanie o rezygnacji z zakupu, w związku z czym towar i faktura nie zostały wysłane; faktura taka nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w VAT.

Anulowanie dotyczy zatem tylko tych przypadków, gdy faktura dokumentuje czynność niedokonaną i nie została przekazana kontrahentowi.  Fakturę można anulować np. gdy wystawiono ją na podstawie złożonego zamówienia, do realizacji którego nigdy nie doszło – czyli towar nie został wydany oraz sprzedający nie otrzymał zapłaty.

Gdyby transakcja nie doszła do skutku, ale faktura została wprowadzona do obrotu prawnego (dostarczona nabywcy), możliwa byłaby wyłącznie jej korekta.

Celem anulowania faktury jest uniemożliwienie wykorzystania jej oraz skuteczne zapobieżenie zaewidencjonowaniu kwot, które w niej wykazano, u obydwu stron transakcji. Można to osiągnąć poprzez:

  • przekreślenie oryginału i kopii faktury,
  • zamieszczenie na nich odpowiednich adnotacji wraz z podpisem osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu; może to być dopisek „ANULOWANO” lub „FAKTURA ANULOWANA”, ponieważ nie jest to jednak uregulowane normatywnie, dopisek takiej treści nie jest obowiązkowy.

Jest to koniecznie w celu uniemożliwienia ponownego wykorzystania takiego dokumentu. Warto umieścić również opis sytuacji (np. z tyłu faktury), z którego będzie wynikał powód anulowania.

Ewidencja i deklaracja VAT

Ponieważ anulowana faktura nie dokumentuje żadnej transakcji nie ma podstaw do ujmowania jej w ewidencji VAT. Jej oryginał wraz z kopią powinny być jednak przechowywane w dokumentacji podatkowej przedsiębiorcy, w celu zachowania ciągłości numeracji.

W przypadku gdyby sprzedawca ujął fakturę, którą ma podstawy anulować, w deklaracji rozliczeniowej za dany okres, dokonując jej anulowania, ma on prawo skorygować deklarację za ten sam okres rozliczeniowy.

Anulowanie faktury poprzez jej zniszczenie jest niemożliwe, co podkreślił WSA w Opolu w wyroku z 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Op 319/13.

Anulowanie e-faktury

Obecnie coraz częstszym przypadkiem jest anulowanie faktur wystawianych w formie elektronicznej. Anulowanie e-faktury może nastąpić w sytuacji, gdy co prawda sprzedawca wygenerował ją, lecz nie doszło do jej odebrania przez nabywcę, a więc nie trafiła do obrotu prawnego.

Faktura pomyłkowo wygenerowana w ww. systemie, nieodebrana przez nabywcę nie może zostać uznana za fakturę w świetle działu XI rozdziału 1 ustawy o VAT. Tego rodzaju zapis elektroniczny w systemie finansowo-księgowym może być anulowany bez potrzeby sporządzania dokumentów korygujących.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Wysokość odsetek ustawowych – 5%, 7% czy 9,5%?

Odsetki, w tym odsetki ustawowe, mogą stanowić:

  • wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału, albo
  • formę odszkodowania za zwłokę w spełnieniu świadczeń pieniężnych.

Wysokość odsetek ustawowych jest zróżnicowana i zależy od tego, z jakiego tytułu są one naliczane.

Od 1 stycznia 2016 r. wprowadzone zostały zarówno nowe zasady ustalania odsetek ustawowych, jak również dokonano zmiany w ich nazewnictwie. Obecnie mamy więc:

  • odsetki ustawowe należne od sumy pieniężnej,
  • odsetki ustawowe za opóźnienie,
  • odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Dwa pierwsze rodzaje odsetek ustawowych są uregulowane w Kodeksie cywilnym, a odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych – w ustawie z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 684). Co istotne przepisy tej ustawy stanowią lex specialis wobec uregulowań Kodeksu cywilnego. Jest to wyraźnie wskazane w art. 4a ustawy o terminach zapłaty, który stanowi, że do transakcji handlowych nie stosuje się przepisu art. 481 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 459 z późn. zm.). Oznacza to tyle, że w przypadku opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych, należy stosować przepisy ustawy o terminach zapłaty, a nie przepisy Kodeksu cywilnego.

W transakcjach pomiędzy przedsiębiorcami (faktury za dostawę towarów lub świadczenie usług) należy stosować odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

1. Odsetki ustawowe należne od sumy pieniężnej (za korzystanie z cudzego kapitału)

Zgodnie z art. 359 § 1 K.c., odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Dalsze przepisy stanowią, że jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona (czyli nie wynika na przykład z umowy), należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.

2. Odsetki ustawowe za opóźnienie

Odsetki te są naliczane za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego. I tak, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, w oparciu o postanowienia art. 481 § 1 K.c. wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Tu także, jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, ale już nie 3,5, jak to ma miejsce w przypadku odsetek ustawowych należnych od sumy pieniężnej, lecz 5,5 punktów procentowych.

3. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych

Stosowane są w transakcjach między przedsiębiorcami.

Ten rodzaj odsetek może być naliczany przez wierzyciela dłużnikowi, który opóźnił się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, przy czym transakcja miała charakter transakcji handlowej. Przez taką transakcję, zgodnie z postanowieniami art. 4 pkt 1 ustawy o terminach zapłaty, rozumie się umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony tej umowy, enumeratywnie wymienione w art. 2 tej ustawy (czyli między innymi przedsiębiorcy lub osoby wykonujące wolny zawód), zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych naliczane są w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 8 punktów procentowych.

Wierzycielowi, który nabył prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, równowartość kwoty 40 euro przeliczonej na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Kwota ta stanowi rekompensatę za koszty odzyskiwania należności. Ponadto, oprócz tej kwoty równowartości 40 euro, wierzycielowi przysługuje również zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę. Uprawnienie to wynika z art. 10 ustawy o terminach zapłaty.

Podsumowanie

Od 1 stycznia 2016 r. wysokość odsetek ustawowych zależy od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i liczby punktów procentowych określonej w przepisach Kodeksu cywilnego lub ustawy o terminach zapłaty.

W związku z tym, że od 5 marca 2015 r., stopa ta wynosi 1,5%, a do tej wartości zostanie dodane:

  • 3,5 punktów procentowych w przypadku odsetek od sumy pieniężnej (art. 359 § 2 k.c.),
  • 5,5 punktów procentowych w przypadku odsetek za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 481 § 2 k.c.),
  • 8 punktów procentowych w przypadku odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych (art. 4 pkt 3 ustawy o terminach zapłaty),

to wysokość odsetek ustawowych wynosi odpowiednio:

  • 5% – odsetki od sumy pieniężnej,
  • 7% – odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego,
  • 9,5% – odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Struktury JPK na żądanie organu podatkowego od 1 lipca 2018 r.

Zgodnie z art.193a Ordynacji podatkowej w przypadku prowadzenia ksiąg podatkowych przy użyciu programów komputerowych, organ podatkowy może żądać przekazania całości lub części tych ksiąg oraz dowodów księgowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznych nośnikach danych, w postaci elektronicznej, odpowiadającej strukturze logicznej JPK, wskazując rodzaj ksiąg podatkowych oraz okres którego dotyczą.

Do końca czerwca 2018 r. obowiązek ten dotyczył wyłącznie dużych przedsiębiorców. Ponieważ 30 czerwca 2018 r. zakończył się dwuletni okres przejściowy dla średnich i małych przedsiębiorców oraz mikroprzedsiębiorców, od 1 lipca br. wszyscy podatnicy prowadzący księgi podatkowe i wytwarzający dowody księgowe za pomocą programów komputerowych muszą  przekazywać na żądanie urzędu skarbowego dodatkowe pliki JPK.

Struktury JPK na żądanie obejmują 6 struktur, w tym 3 struktury programowe i 3 struktury dowodowe:

  1. Księgi rachunkowe – struktura JPK-KR
  2. Podatkowa księga przychodów i rozchodów – struktura JPK-PKPIR
  3.  Ewidencja przychodów – struktura JPK-EWP
  4. Faktury VAT – struktura JPK-FA; obejmuje wyłącznie faktury sprzedaży
  5. Wyciąg bankowy – struktura JPK-WB
  6. Magazyn – struktura JPK-MAG

Od 1 lipca 2018r. organ podatkowy może żądać przekazania wymienionych struktur JPK w ramach kontroli podatkowej, czynności sprawdzających, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego – od podatnika oraz od kontrahenta, jeżeli prowadzi on księgi rachunkowe w formie elektronicznej. Podatnik nie ma obowiązku przekazywania wymienionych struktur bez wezwania organu podatkowego, tak jak jest w przypadku struktury JPK-VAT.

Na przekazanie JPK na żądanie organu podatnik będzie miał nie mniej niż 3 dni (dokładny termin zostanie określony w wezwaniu). W uzasadnionych przypadkach (np. duża ilość danych, nieobecność osoby odpowiedzialnej) podatnik może zwrócić się do organu podatkowego o wydłużenie tego terminu.

Jeżeli przedsiębiorca prowadzi księgi podatkowe i wytwarza dowody księgowe w formie papierowej, wówczas nie ma obowiązku przetworzenia ich na format JPK. Wówczas na wezwanie organu podatkowego podatnik przekaże księgi podatkowe i dokumenty księgowe w formie papierowej, ale Ministerstwo Finansów ostrzega, że w takim przypadku czynności sprawdzające lub kontrola podatkowa będą trwać dłużej.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Lista przesłanek należytej staranności w podatku VAT

Ministerstwo Finansów prowadziło konsultacje podatkowe w sprawie listy przesłanek należytej staranności po stronie nabywcy w transakcjach krajowych w kontekście prawa do odliczenia VAT.

Celem tych konsultacji było opracowanie możliwie kompletnej i precyzyjnej listy przesłanek należytej staranności, których spełnienie w momencie zawierania transakcji skutkowałoby brakiem podstaw do kwestionowania u podatników prawa do odliczenia VAT w następstwie uznania, że podatnicy nie wiedzieli i nie mogli wiedzieć, że w ramach danej transakcji ich dostawca dopuścił się przestępstwa.

25 kwietnia 2018 r. Ministerstwo ogłosiło finał tych konsultacji, prezentując efekt prowadzonych prac, czyli dokument pt. „Metodyka w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych”, który jednak nie został skierowany do przedsiębiorców, tylko do organów podatkowych jako wytyczne postępowania.

Wbrew wcześniejszym zapowiedziom dokument nie ma charakteru urzędowych objaśnień, które dawałyby podatnikom gwarancję ochrony. Jest to tylko zbiór wskazówek pomocnych urzędnikom skarbowym w ocenie dochowania należytej staranności w VAT  przez przedsiębiorców. To także swoisty „drogowskaz” dla przedsiębiorców, wskazujący czym w ocenie należytej staranności kierują się urzędnicy. Przedsiębiorcy liczyli na listę przesłanek, których dochowanie dawałoby pewność prawa do odliczenia VAT wynikającego z faktur.

Metodyka określa najistotniejsze okoliczności, które powinny być brane pod uwagę przy ocenie zachowania podatników, którzy sami nie dokonali oszustwa w zakresie VAT oraz nie wiedzieli, że transakcja, w wyniku której nabyli towar, służy oszustwu w zakresie VAT. Ma to zwiększyć pewność obrotu krajowego i przejrzystość działań Krajowej Administracji Skarbowej.

Metodyka rozróżnia odmienne przesłanki oceny dochowania należytej staranności w przypadku 2 sytuacji:

  • przy rozpoczęciu współpracy z kontrahentem
  • w trakcie trwania współpracy biznesowej

Przy podjęciu współpracy

a) KRYTERIA FORMALNE

Przedsiębiorca powinien sprawdzić czy kontrahent:

  • jest zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) lub Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) o ile rejestracja jest wymagana w przypadku kontrahenta;
  • jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny; nabywca może to zweryfikować internetowo przez usługę „Sprawdzenie statusu podmiotu VAT” lub poprzez złożenie wniosku do właściwego naczelnika urzędu skarbowego;
  • na moment transakcji nie został wykreślony z rejestru podatników VAT – nie jest wpisany do prowadzonego przez Szefa KAS wykazu podmiotów, które zostały wykreślone przez naczelnika urzędu skarbowego z rejestru jako podatnicy VAT lub które nie zostały zarejestrowane przez naczelnika urzędu skarbowego;
  • posiada wymagane koncesje i zezwolenia dotyczące towarów i usług będących przedmiotem planowanej transakcji (podatnik powinien ich zażądać);
  • osoby zawierające umowę /dokonujące transakcji posiadają umocowanie do działania w imieniu kontrahenta (podatnik może zweryfikować umocowanie osób upoważnionych na podstawie danych z KRS lub CEIDG).

b) KRYTERIA TRANSAKCYJNE

  • Transakcja nie powinna być przeprowadzona bez ryzyka gospodarczego
  • Podatnik nie powinien płacić gotówką lub wybrać zapłatę gotówką ze względu na rabat, gdy wartość transakcji jest wyższa niż 15 tys. PLN
  • Podatnik nie powinien płacić przelewem na dwa odrębne rachunki bankowe, rachunek podmiotu trzeciego lub konto zagraniczne

Podejrzana będzie sytuacja gdy:

  • cena towaru będzie odbiegać od wartości rynkowej i nie będzie ekonomicznego uzasadnienie tej sytuacji;
  • kontrahent sprzedaje towary nie ze swojej branży a zmiana profilu działalności nie ma uzasadnienia ekonomicznego;
  • kontrahent posiada siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności gospodarczej pod adresem, pod którym brak oznak prowadzenia firmy;
  • kontrahent będzie wymagał od podatnika krótszego terminu płatności niż termin oferowany przez innych dostawców z tej samej branży bez ekonomicznego uzasadnienia;
  • transakcja zostanie zawarta na warunkach znacznie odbiegających od tych które uznawane były w danej branży za gwarantujące bezpieczeństwo obrotu;
  • kontrahent dostarczy towary niezgodne z wymaganiami jakościowymi określonymi w przepisach prawa;
  • transakcja nie będzie udokumentowana umową, zamówieniem lub innym potwierdzeniem jej warunków;
  • kontrahent będący spółką kapitałową dysponował kapitałem zakładowym niewspółmiernie niskim w stosunku do okoliczności transakcji;
  • kontrahent nie posiadał zaplecza organizacyjno-technicznego odpowiedniego do rodzaju i skali prowadzonej działalności gospodarczej;
  • kontrahent nie dysponuje stroną internetową (lub nie jest obecny w mediach społecznościowych) z informacjami odpowiednimi do skali prowadzonej działalności, mimo że jest to przyjęte w danej branży.

Ministerstwo Finansów podkreśla że nie jest to katalog zamknięty.

W trakcie trwania współpracy biznesowej

a) KRYTERIA FORMALNE

Podatnik nie weryfikował w sposób regularny czy:

  • kontrahent jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
  • kontrahent nie utracił wymaganych koncesji i zezwoleń;
  • czy osoby zawierające umowę /dokonujące transakcji posiadają aktualne umocowanie do działania w imieniu kontrahenta;
  • kontrahent nie został wpisany do wykazu podmiotów wykreślonych z rejestru podatników czynnych VAT(chyba że rejestracja podatnika została przywrócona w późniejszym okresie)

b) KRYTERIA TRANSAKCYJNE

  • zawarcie transakcji bez ryzyka gospodarczego;
  • płatność gotówką albo obniżenie ceny w razie płatności gotówką – w przypadku gdy wartość transakcji przekracza 15 tys. PLN
  • zapłata za towar na dwa odrębne rachunki bankowe (nie dotyczy mechanizmu podzielonej płatności), rachunek podmiotu trzeciego albo rachunek zagraniczny;
  • cena towaru znacząco odbiegająca od ceny rynkowej bez ekonomicznego uzasadnienia;
  • transakcja – bez ekonomicznego uzasadnienia- dotyczy towarów, które należały do innej branży niż ta, w której działa kontrahent i których dotychczas podatnik od niego nie nabywał;
  • termin płatności za towar od podatnika był krótszy niż standardowy termin płatności – bez ekonomicznego uzasadnienia;
  • transakcja została przeprowadzona na warunkach znacznie odbiegających od tych które uznawane były w danej branży za gwarantujące bezpieczeństwo obrotu;
  • kontrahent dostarcza towary niezgodne z wymaganiami jakościowymi określonymi w przepisach prawa powszechnie obowiązującego;
  • transakcja nie została udokumentowana umową w formie pisemnej (w tym w formie elektronicznej), zamówieniem lub innym potwierdzeniem warunków transakcji;
  • w dotychczasowych transakcjach kontrahent bez uzasadnienia zmienił sposób transportu towarów (np. towar miał być dostarczony z Polski a jest przewożony z terytorium innego państwa.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Nowe zasady zawieszania działalności gospodarczej od 30 kwietnia 2018 r.

Do końca kwietnia 2018 roku zawieszenie działalności wiązało się z kilkoma głównymi zasadami:

  • zawieszenie działalności trwało maksymalnie 24 miesiące,
  • jeśli przedsiębiorca po upływie 24 miesięcy nie złożył wniosku o wznowienie działalności, została ona automatycznie wykreślona z rejestru CEIDG,
  • zawieszenie działalności było niemożliwe jeśli przedsiębiorca zatrudniał jakiegokolwiek pracownika (bez względu na formę zatrudnienia).

Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG, mógł zawiesić jej prowadzenie na minimum 30 dni, a maksymalnie do 24 miesięcy. Jeśli jednak nie złożył w odpowiednim terminie wniosku o wznowienie działalności, był on automatycznie wykreślony z ewidencji, czyli działalność była likwidowana.

Nowe zasady

Ustawa z 6 marca 2018 r. o Prawie przedsiębiorców wprowadziła w tym zakresie dwie najważniejsze zmiany:

  1. działalność można zawiesić bez konieczności wskazywania daty jej wznowienia. W tym przypadku przedsiębiorca będzie zobowiązany złożyć wniosek o jej wznowienie, jeśli będzie chciał powrócić do prowadzenia działalności. Zgodnie z nowymi przepisami, przedsiębiorca ma prawo bezterminowo zawiesić firmę zarejestrowaną w CEIDG (minimalny okres wciąż wynosi 30 dni). Nie będzie już obowiązywać „automatyczne” wykreślenie z CEIDG przedsiębiorców, którzy przekroczyli dopuszczalny wcześniej okres 24 miesięcy zawieszenia. Wznowienie działalności odbywać się będzie tylko wniosek przedsiębiorcy. Można go złożyć w każdym momencie zawieszenia.
  2. działalność można zawiesić na określony czas, a podając datę zakończenia zawieszenia we wniosku CEIDG-1, można podać okres dłuższy niż 24 miesiące. Po upływie terminu wskazanego we wniosku o zawieszeniu działalności, zostanie ona automatycznie wznowiona, a nie jak do tej pory – zamykana. W takim przypadku nie trzeba składać odrębnego wniosku o wznowienie działalności.

Możliwość zgłoszenia zawieszenia/wznowienia z datą wsteczną

Nie trzeba  zgłaszać zawieszenia/wznowienia firmy przed faktem. Teraz przedsiębiorca może to zrobić  (nawet z datą wsteczną), ale informacja, którą zgłaszasz do CEIDG powinna zawierać dane zgodne z faktycznym stanem rzeczy.

Rezygnacja z zawieszenia/wznowienia

Jeśli przedsiębiorca zawiesił/wznowił działalność, może również zrezygnować z zawieszenia/wznowienia (jeśli np. po kilku dniach od wznowienia uzna, że chce jednak kontynuować zawieszenie). Rezygnację składa się zaznaczając odpowiednie okienko w formularzu CEIDG.

Zawieszenie działalności w przypadku zatrudnienia pracowników

Do 30 kwietnia 2018r. jednym z podstawowych warunków zawieszenia działalności było niezatrudnianie w przedsiębiorstwie ani jednego pracownika (bez względu na rodzaj posiadanej umowy – umowa o pracę czy umowa cywilnoprawna). Było to problematyczne w sytuacji kiedy w firmie był zatrudniony jeden pracownik, który przebywał na urlopie związanym z rodzicielstwem, np. urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. W takich przypadkach, jedynym rozwiązaniem dla przedsiębiorcy była likwidacja działalności.

Nowe przepisy wprowadzają bowiem możliwość zawieszenia działalności w przypadku, kiedy w przedsiębiorstwie zatrudnieni są wyłącznie pracownicy, którzy aktualnie przebywają na:

  • urlopie macierzyńskim,
  • urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego,
  • urlopie wychowawczym,
  • urlopie rodzicielskim, niełączący korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu.

Pracownik nie musi się obawiać, że nie ma firmy, do której może wrócić po zakończeniu urlopu związanego z macierzyństwem. Art. 22 pkt. 2 ustawy o prawie przedsiębiorcy wskazuje że w przypadku zakończenia korzystania z urlopów lub złożenia przez pracownika wniosku dotyczącego łączenia korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu, pracownik ma prawo do wynagrodzenia jak za przestój, określonego przepisami prawa pracy, do zakończenia okresu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Działalność nierejestrowa

Od 30 kwietnia 2018 r. ustawa Prawo przedsiębiorców wprowadziła dla wszystkich planujących rozpoczęcie działalności gospodarczej możliwość wyboru tzw. działalności nierejestrowej, która pozwala  spróbować, jak to jest być przedsiębiorcą. Działalność nierejestrowa (inaczej działalność nierejestrowana lub nieewidencjonowana) to możliwość legalnego uzyskiwania dochodów z drobnych czynności bez konieczności wypełniania obowiązków rejestracyjnych, a więc bez zbędnych i zajmujących czas formalności.

Działalność nierejestrowa nie dotyczy zdarzeń incydentalnych, jednorazowych. Tak jak działalność gospodarcza wymaga ona elementu zorganizowania i ciągłości.

Kto może prowadzić działalność nierejestrową?

Działalność nierejestrowa to działalność wykonywana przez osobę fizyczną:

  1. której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (czyli w 2018 r. nie więcej niż 1050 zł miesięcznie),
  2. która nie prowadziła wcześniej działalności gospodarczej w okresie poprzednich 5 lat czyli 60 miesięcy.

Przepisy o działalności nierejestrowej stosuje się również do działalności wykonywanej przez osoby, które w okresie 12 miesięcy przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo Przedsiębiorców (przed 30 kwietnia 2018r.)  nie były wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub których wpis został wykreślony z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wcześniej niż 12 miesięcy przed dniem wejścia w życie Prawa Przedsiębiorców, nawet jeżeli w okresie ostatnich 60 miesięcy przed dniem wejścia w życie tej ustawy wykonywały działalność gospodarczą.

Działalność nierejestrowana nie dotyczy:

  • spółek cywilnych
  • działalności wymagającej specjalnych zezwoleń czy koncesji
  • spółek osobowych w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych zarejestrowanych w KRS – spółki jawne, partnerskie, komandytowe

Przekroczenie limitu przychodu należnego

Jeżeli osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrową  przekroczy w jakimś miesiącu limit 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, natychmiast traci możliwość korzystania z tego sposobu rozliczenia  i staje się przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą. Powstaje wówczas bezwzględny obowiązek zarejestrowania działalności gospodarczej w CEIDG w terminie 7 dni. Dodatkowo należy dopełnić formalności związanych z rejestracją w ZUS-ie, pamiętając o możliwości skorzystania z ulgi na start, czyli preferencji przez pierwszych 6 miesięcy prowadzenia firmy.

Działalność nierejestrowa a składki

Prowadzenie działalności nierejestrowej nie powoduje samoistnie powstania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Całkowite wyłączenie dotyczy zarówno obowiązkowych składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, Fundusz Pracy i ubezpieczenie wypadkowe jak i obowiązkowych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Istniej możliwość skorzystania  z dobrowolnych ubezpieczeń ZUS.

Działalność nierejestrowa a podatek

Działalność nierejestrowa, mimo iż nie jest rejestrowana w CEiDG, nie zwalnia z obowiązków podatkowych. Co prawda dla możliwości prowadzenia nierejestrowanej działalności znaczenie ma przychód należny, ale podobnie jak dla innych przychodów, tak i dla przychodu z działalności nierejestrowej konieczne jest obliczenie dochodu i ustalenie wysokości podatku dochodowego oraz wykazanie go w zeznaniu rocznym PIT. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych uznaje przychody z działalności nierejestrowej jako przychody z innych źródeł. Dla ustalenia dochodu stosować będziemy więc zasady ogólne. Dochodem będzie różnica pomiędzy uzyskanym przychodem a poniesionymi kosztami, które ustawa uznaje za koszty dla celów podatkowych. Dochód z działalności nierejestrowej jest opodatkowany w sposób progresywny i podlega sumowaniu ze wszystkimi źródłami przychodów opodatkowanymi zgodnie ze skalą podatkową (m.in. stosunek pracy czy działalność wykonywana osobiście). Podatnicy nie muszą w przypadku działalności nierejestrowej opłacać zaliczki na podatek dochodowy w trakcie roku podatkowego i rozliczają dochód tylko raz w roku – przy okazji składania zeznania podatkowego za rok ubiegły. Oznacza to, że pierwsze dochody z działalności nierejestrowej uzyskane w roku 2018 zostaną rozliczone i opodatkowane w roku 2019.

Ewidencja dla celów VAT

Prowadzący działalność nierejestrową muszą prowadzić ewidencję – ewidencję sprzedaży dla celów podatku VAT – dla celów ustalenia, czy nie przekraczają limitu 200 tys. zł, ustalonego dla podatników korzystających ze zwolnienia z podatku VAT ze względu na wysokość przychodów.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Ulga ZUS na start dla przedsiębiorców

30 kwietnia 2018 r. weszła w życie ustawa dnia 6 marca 2018r. Prawo Przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646), która w art.18 wprowadziła nową ulgę dotyczącą ubezpieczeń społecznych (zwaną „ulgą na start” lub „ulgą ZUS dla debiutantów”) dla osób rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej po raz pierwszy lub po długiej przerwie.

Ulga na start

Osoba będzie mogła skorzystać z „ulgi na start”, jeśli będzie prowadziła działalność gospodarczą i:

  • podejmie ją po raz pierwszy albo ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy kalendarzowych od dnia ostatniego zawieszenia lub zakończenia działalności gospodarczej i jednocześnie
  • nie będzie jej wykonywać na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym osoba wykonywała w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności.

Uprawnienie to polega na zwolnieniu z obowiązku ubezpieczeń społecznych przez 6 miesięcy kalendarzowych od dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Z „ulgi na start” będzie można skorzystać także jako wspólnik spółki cywilnej. Nie jest ona możliwa w przypadku prowadzenia działalności w formie spółek osobowych (jawna, partnerska i komandytowa) i jednoosobowych spółek z o.o.

W okresie „ulgi na start” ubezpieczeniami społecznymi będą objęte osoby współpracujące z osobą prowadzącą działalność gospodarczą oraz zatrudnieni przez przedsiębiorcę  pracownicy czy zleceniobiorcy. Zwolnienie z ubezpieczeń społecznych dotyczy tylko przedsiębiorcy jako osoby prowadzącej działalność.

Sposób obliczania okresu 6 miesięcy „ulgi na start”

„Ulga na start” może trwać maksymalnie 6 miesięcy kalendarzowych. Początek stanowi dzień faktycznego rozpoczęcia wykonywania działalności. Jeżeli dzień ten przypada pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, miesiąc ten jest wliczany do 6 miesięcy trwania ulgi. Jeśli działalność gospodarczą rozpoczyna się w trakcie miesiąca kalendarzowego, tego miesiąca nie wliczamy do 6 miesięcznego okresu trwania ulgi.

Przykład 1

Pan Michał rozpocznie działalność gospodarczą od 15.05.2018 r. Spełnia warunki do skorzystania z „ulgi na start”. Sześć miesięcy, za które nie będzie opłacać składek na ubezpieczenia społeczne obejmie okres czerwiec – listopad 2018 r. i upłynie z dniem 30.11.2018 r.

Jeśli w okresie korzystania z „ulgi na start” przedsiębiorca zawiesi wykonywanie działalności, okres zawieszenia nie przerwie biegu 6 miesięcy.

Przykład 2

Pani Katarzyna skorzysta z ulgi na start od 4.07.2018 r. Ulga na start biegnie od 1 sierpnia 2018 r. i trwa do 31 stycznia 2019 r.

Od 1.09.2018 r. pani Katarzyna zawiesi działalność do 31.10.2018 r. Po wznowieniu działalności będzie mieć prawo do „ulgi na start” jeszcze przez 3 miesiące.

Jeśli przedsiębiorca zrezygnuje dobrowolnie z „ulgi na start”, do czego ma prawo, kolejny raz będzie mógł skorzystać z tego uprawnienia dopiero po upływie 60 miesięcy kalendarzowych od dnia jej zakończenia bądź zawieszenia.

„Ulga na start” nie dotyczy ubezpieczenia zdrowotnego

W okresie, w którym przedsiębiorca skorzysta z „ulgi na start” ubezpieczenie zdrowotne będzie dla niego obowiązkowe, o ile nie zawiesi wykonywania działalności w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie „ulgi na start” należy się zgłosić na druku ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi 05 40.

W okresie „ulgi na start” przedsiębiorca może zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego także członków swojej rodziny.

Składkę na ubezpieczenie zdrowotne w okresie „ulgi na start” należy opłacać od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku (w 2018 r. jest to kwota 3554,93 zł). Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru (w 2018 r. najniższa składka wynosi 319,94 zł). Składka ta jest miesięczna i niepodzielna, tj. Należy ją opłacać w pełnej wysokości niezależnie od ilości dni podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w miesiącu.

Ubezpieczenie po zakończeniu „ulgi na start”

Po upływie 6 miesięcy ulgi na start, przez 24 miesiące kalendarzowe przedsiębiorca będzie mógł opłacać składki od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Podobnie, jeżeli przedsiębiorca dobrowolnie zrezygnuje z „ulgi na start” przed upływem 6 miesięcy.

Okres 24 miesięcy należy liczyć:

  • jeśli przedsiębiorca zrezygnuje z „ulgi na start” przed upływem 6 miesięcy – od dnia wskazanego we wniosku o objęcie ubezpieczeniami społecznymi, który nie może być wcześniejszy od dnia, w którym wniosek zgłosisz,
  • jeśli przedsiębiorca skorzysta z „ulgi na start” przez 6 miesięcy kalendarzowych – od następnego dnia po upływie tych 6 miesięcy.

Po 6 miesiącach „ulgi na start” albo wcześniej w przypadku dobrowolnej rezygnacji, należy dokonać wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZWUA z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi 05 40.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Mechanizm podzielonej płatności w ustawie VAT

Mechanizm podzielonej płatności (split payment) został wprowadzony ustawą z dnia 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018, poz.62).

Dzięki mechanizmowi podzielonej płatności organy podatkowe będą mogły monitorować i blokować środki na rachunkach VAT, eliminując ryzyko znikania podatników wraz z zapłaconym im przez kontrahentów, a nieodprowadzonym podatkiem VAT. Mechanizm ten z założenia utrudnia, lub wręcz uniemożliwia powstawanie nadużyć już na etapie samej transakcji. Jednocześnie zapewni lepszą transparentność rozliczeń VAT-owskich i utrudni wyprowadzanie pieniędzy za granicę.

Mechanizm jest dobrowolny i będzie miał zastosowanie do płatności dokonywanych od 1 lipca 2018 r. (nie tylko do faktur wystawionych od 1 lipca 2018 r., ale również wcześniej). To nabywca, który otrzymał fakturę zdecyduje czy skorzysta z tego systemu. Zastosowanie tego mechanizmu przez nabywcę ma być uznawane za główną przesłankę zachowania należytej staranności.

Na czym polega split payment?

Split payment będzie mógł być stosowany tylko do płatności za fakturę z wykazaną kwotą VAT, a zatem wystawioną przez podatnika VAT czynnego.

Split payment polega na tym, że jedna płatność (jeden przelew) za nabyty towar lub usługę dokonana przez nabywcę będzie rozdzielana automatycznie przez system bankowy i trafi ostatecznie na dwa rachunki bankowe sprzedawcy.

Zapłata kwoty odpowiadającej całości lub części kwoty podatku wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek VAT. Zapłata całości lub części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek bankowy albo na rachunek w SKOK-u, dla których jest prowadzony rachunek VAT albo jest rozliczana w inny sposób (np. barter, kompensata). Podatnik VAT, który otrzyma zapłatę w takiej formule na swoim rachunku rozliczeniowym zobaczy wyłącznie kwotę netto, natomiast kwotę odpowiadającą VAT zawartemu w cenie odnajdzie na swoim rachunku VAT.

Aby nabywca mógł skorzystać z mechanizmu podzielonej płatności zapłata będzie musiał być dokonana na podstawie otrzymanej faktury, a kwota VAT będzie musiała wynikać z takiego dokumentu.

Mechanizmu nie zastosuje zatem nabywca dokonujący płatności za faktury VAT-marża, faktury ze stawką zwolnioną i 0% oraz faktury opodatkowane przez nabywcę w ramach odwrotnego obciążenia.

W ramach mechanizmu split payment jeden przelew będzie dotyczył kwoty wynikającej tylko z jednej faktury – podatnik nie dokona przelewu zbiorczego za kilka faktur.

Jak działa split payment?

Zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności przez nabywcę odbywa się przy użyciu dedykowanego komunikatu przelewu, który będzie udostępniany przez bank lub SKOK.

W komunikacie przelewu podatnik wskazuje:

  1. kwotę odpowiadającą całości albo części VAT, wynikającego z faktury, która ma zostać zapłacona w mechanizmie podzielonej płatności;
  2. kwotę odpowiadającą całości albo części wartości brutto;
  3. numer faktury, w związku z którą dokonywana jest płatność;
  4. numer, za pomocą którego dostawca towaru lub usługodawca jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub NIP nabywcy w przypadku zwrotu VAT po wystawieniu faktury korygującej na zmniejszenie.

To nabywca towarów lub usług każdorazowo będzie decydował, którą fakturę zapłaci z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności i wobec którego dostawcy go zastosuje.  Po 1 lipca 2018 r. będzie można regulować należność dotychczasową metodą lub skorzystać ze metody podzielonej płatności. Wybór konkretnego sposobu płatności odnosić się będzie do pojedynczej faktury i nawet w stosunku do jednego dostawcy nabywca stosować może zamiennie dwie metody regulowania należności.

Mechanizm podzielonej płatności będzie można stosować zarówno do regulowania całości zobowiązań, jak i do częściowych płatności.

Korzyści dla podatników stosujących split payment

Podatnicy – nabywcy towarów i usług, którzy będą stosowali system podzielonej płatności będą mogli uniknąć wielu sankcji przewidzianych w ustawie o VAT i Ordynacji podatkowej.

Do wysokości kwoty odpowiadającej kwocie VAT wynikającej z otrzymanej faktury, którą podatnik nabywca zapłacił z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności:

  • nie będzie ponosił odpowiedzialności solidarnej z dostawcą towarów z zał. Nr 13 do ustawy;
  • nie będzie mu można określić dodatkowego zobowiązania.

Do zaległości w VAT powstałej za okres rozliczeniowy, za który podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę podatku naliczonego wynikającą w co najmniej 95% z otrzymanych przez niego faktur, zapłaconych z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności, nie będą stosowane podwyższone 150% odsetki za zwłokę. Zasada ta nie będzie miała zastosowania gdy zaległości przekroczą dwukrotność kwoty podatku naliczonego wykazanego w złożonej deklaracji podatkowej.

Bankowe rachunki VAT

Aby umożliwić wszystkim podatnikom nabywającym towary lub usługi dokonywania płatności w ramach mechanizmu podzielonej płatności, rachunek VAT będzie obowiązkowo zakładany przez banki lub SKOK do dnia 30 czerwca 2018 r. dla każdego podatnika posiadającego rachunek rozliczeniowy oraz analogiczny rachunek imienny dla celów działalności gospodarczej w SKOK. Rachunki te mają być zakładane i prowadzone bez jakichkolwiek dodatkowych formalności, niejako automatycznie, bez podpisywania odrębnej umowy. Rachunki VAT zostaną otwarte wyłącznie do rachunków rozliczeniowych prowadzonych w walucie polskiej. Numer rachunku VAT nie musi być wykazywany na fakturze przekazywanej kontrahentowi, ponieważ nabywca korzystając z dedykowanego komunikatu przelewu wprowadzi od systemu bankowego tylko numer rachunku rozliczeniowego sprzedawcy. Nie będzie również obowiązku aktualizacji wpisu w CEIDG w celu dodania numeru tego rachunku.

Na rachunek mogą być wpłacane środki pochodzące wyłącznie z zapłaty odpowiadającej kwocie podatku od towarów i usług płaconej dostawcy towarów lub usługodawcy przy użyciu dedykowanego komunikatu przelewu, lub ze zwrotu podatku od towarów i usług. Środki pochodzące z innych tytułów nie mogą być gromadzone na w/w rachunku.

Otwarcie i prowadzenie rachunków VAT będzie wolne od dodatkowych opłat i prowizji dla banków. Natomiast banki będą mogły pobierać opłaty za dokonywanie przelewów w podzielonej płatności, przy czym opłata za przelew z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności nie będzie mogła być inna od opłaty za dokonanie tradycyjnego przelewu.

Dysponowanie środkami na rachunku VAT

Zarówno sam rachunek VAT, jak i środki zgromadzone na rachunku VAT będą cały czas środkami należącymi do podatnika VAT. Ale podatnik będzie miał możliwość dysponowania tymi środkami na ograniczone cele – zapłatę zobowiązania VAT do urzędu skarbowego lub zapłatę kwoty odpowiadającej kwocie VAT z faktury otrzymanej od swojego kontrahenta.

Organy podatkowe nie będą miały dostępu do rachunku VAT podatnika, a więc nie będą mogły samodzielnie dysponować zgromadzonymi na nich środkami.

Aby móc zadysponować środkami w inny sposób niż zapłata VAT do urzędu lub dla kontrahenta przedsiębiorca będzie składał wniosek do naczelnika urzędu skarbowego o zgodę na przekazanie środków z rachunku VAT na rachunek bieżący, służący do prowadzenia działalności. Po weryfikacji wniosku naczelnik będzie wydawał postanowienie o zgodzie lub decyzję o odmowie przekazania pieniędzy które przekaże do banku prowadzącego rachunek .

Na rozpatrzenie wniosku i wydanie postanowienia naczelnik urzędu skarbowego będzie miał 60 dni od dnia otrzymania wniosku.

Ewa Stolarczyk, ABAK S.A.

Ceny transferowe – dokumentacja przy zawarciu umowy spółki osobowej

Od 1 stycznia 2017 r. obowiązują nowe przepisy w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych oraz w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczące sporządzania dokumentacji podatkowych (dokumentacji cen transferowych) w związku z zawarciem umowy spółki osobowej (nie dotyczy umowy spółki komandytowo-akcyjnej).

Kogo dotyczy?

Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub działy specjalne produkcji rolnej, którzy w roku podatkowym oraz w roku poprzedzającym rok podatkowy prowadzą i prowadzili księgi rachunkowe, których przychody lub koszty, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, ustalone na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych przekroczyły w roku poprzedzającym rok podatkowy równowartość 2 000 000 euro*, dokonujący w roku podatkowym transakcji z podmiotami powiązanymi.

Jakie transakcje?

Za transakcje lub inne zdarzenia, uznaje się m.in. zawartą w roku podatkowym:

  1. umowę spółki niebędącej osobą prawną, w której łączna wartość wniesionych przez wspólników wkładów przekracza równowartość 50 000 euro* lub
  2. umowę wspólnego przedsięwzięcia lub inną umowę o podobnym charakterze, w której wartość wspólnie realizowanego przedsięwzięcia określona w umowie, a w przypadku braku określenia w umowie tej wartości – przewidywana na dzień zawarcia umowy, przekracza równowartość 50 000 euro*.

Podmioty powiązane

  1. osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej „podmiotem krajowym”, jeżeli biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem położonym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub w jego kontroli albo posiadają udział w kapitale tego przedsiębiorstwa nie mniejszy niż 25%, albo
  2. osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej „podmiotem zagranicznym”, biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiadają udział w kapitale tego podmiotu krajowego nie mniejszy niż 25%, albo
  3. te same osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym lub w ich kontroli albo posiada udział w kapitale tych podmiotów udział mniejszy niż 25%, albo
  4. podmiot krajowy biorący udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu innym podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiadający udział w kapitale innego podmiotu krajowego nie mniejszy niż 25%, albo
  5. podmiot krajowy równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorący udział w zarządzaniu podmiotami krajowymi lub w ich kontroli albo posiada udział w kapitale tych podmiotów nie mniejszy niż 25%
  6. gdy występują powiązania o charakterze rodzinnym lub wynikających ze stosunku pracy albo majątkowych pomiędzy podmiotami krajowymi lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze oraz jeżeli którakolwiek osoba łączy funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze w tych podmiotach

jeżeli między tymi podmiotami dochodzi do zawarcia umowy spółki osobowej.

Obowiązki dokumentacyjne

Obowiązki dokumentacyjne uzależnione są od poziomu osiągniętych przychodów lub kosztów podatnika. Należy zaznaczyć, iż podatnicy, którzy nie przekroczyli limitu 2 mln euro* w poprzednim roku podatkowym, nie będą zobowiązani sporządzać dokumentacji podatkowej, nawet gdy zawarta umowa spółki osobowej z podmiotami powiązanymi przewiduje, iż łączne wkłady wspólników przekraczają 50 tys. euro*.

Podatnicy, których przychody lub koszty przekroczyły 2 mln euro* ale nie przekroczyły 10 mln euro* mają obowiązek w dokumentacji podatkowej zawrzeć następujące elementy:

  1. opis transakcji,
  2. wskazanie rodzaju i przedmiotu tej transakcji,
  3. dane finansowe, w tym przepływy pieniężne, dotyczące tej transakcji,
  4. dane identyfikujące podmioty powiązane dokonujące tej transakcji,
  5. opis przebiegu tej transakcji, w tym funkcji wykonywanych przez podatnika, i podmioty z nim powiązane, angażowanych przez nich aktywów bilansowych i pozabilansowych, kapitału ludzkiego oraz ponoszonych ryzyk,
  6. wskazanie metody i sposobu kalkulacji dochodu (straty) podatnika wraz z uzasadnieniem ich wyboru, w tym algorytmu kalkulacji rozliczeń dotyczących tej transakcji oraz sposobu wyliczenia wartości rozliczeń wpływających na dochód (stratę) podatnika,
  7. umowę spółki niebędącej osobą prawną, umowę wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze, dokumentujące zasady przyznawania praw wspólnikom (stronom umowy) do udziału w zysku oraz uczestnictwa w stratach
  8. opis danych finansowych podatnika,
  9. informacje o podatniku, obejmujące w szczególności opis struktury organizacyjnej i struktury zarządczej, przedmiotu i zakresu prowadzonej działalności gospodarczej, realizowanej strategii gospodarczej, otoczenia konkurencyjnego.

Podsumowanie

Sporządzanie dokumentacji cen transferowych w przypadku zawarcia umowy spółki osobowej stanowi obowiązek z przepisów ustaw o podatkach dochodowych. Co do zasady obowiązek ten  dotyczy tylko tych podatników, którzy jednocześnie spełnili poniższe warunki:

  1. Przychody lub koszty osiągnięte w poprzednim roku podatkowym przekroczyły 2 000 000 euro*,
  2. Umowa spółki osobowej, umowa wspólnego przedsięwzięcia lub inna umowa o podobnym charakterze została zawarta z podmiotami powiązanymi,
  3. Łączna wartość wkładów do spółki osobowej lub wartość przedsięwzięcia przekracza 50 000 euro*.

*Wyrażone w euro wielkości przelicza się na walutę polską po średnim kursie ogłaszanym przez Narodowy Bank Polski, obowiązującym w ostatnim dniu roboczym roku podatkowego poprzedzającego rok podatkowy, którego dotyczy dokumentacja podatkowa.

Damian Panek

Ceny transferowe – termin na sporządzenie dokumentacji przedłużony do końca września

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 14 marca 2018 r. w sprawie przedłużenia terminów wykonania niektórych obowiązków z zakresu dokumentacji podatkowej informujemy, iż termin na:

  1. sporządzenie dokumentacji podatkowej,
  2. złożenie urzędom skarbowym oświadczenia o sporządzeniu dokumentacji podatkowej cen transferowych,
  3. dołączenie do zeznania podatkowego za rok podatkowy uproszczonego sprawozdania CIT/TP przez podatników, którzy zostawali do tego zobowiązani zgodnie z ustawą PIT lub CIT

– został przedłużony do końca dziewiątego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego.

Przedłużenie terminu stosuje się do obowiązków powstałych w 2018 (w odniesieniu do danych za 2017 r.) i 2019 r. (w odniesieniu do danych za 2018 r.).

 

Sporządzenie dokumentacji cen transferowych

Od 1 stycznia 2017 r. obowiązują nowe przepisy w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych oraz w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczące sporządzania dokumentacji podatkowych (dokumentacji cen transferowych) w związku z zawarciem transakcji z podmiotami powiązanymi.

Kogo dotyczy?

Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub działy specjalne produkcji rolnej, którzy w roku podatkowym oraz w roku poprzedzającym rok podatkowy prowadzą i prowadzili księgi rachunkowe:

  1. dokonujący w roku podatkowym transakcji z podmiotami powiązanymi, mających istotny wpływ na wysokość ich dochodu (straty), lub
  2. ujmujący w roku podatkowym w księgach rachunkowych inne zdarzenia, których warunki zostały ustalone (lub narzucone) z podmiotami powiązanymi, mające istotny wpływ na wysokość ich dochodu (straty)

– których przychody lub koszty, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, ustalone na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych przekroczyły w roku poprzedzającym rok podatkowy równowartość 2 000 000 euro*.

Jakie transakcje?

Transakcje lub inne zdarzenia jednego rodzaju, których łączna wartość przekracza w roku podatkowym równowartość 50 000 euro*, z tym że w przypadku podatników, których przychody w rozumieniu przepisów o rachunkowości, w roku poprzedzającym rok podatkowy przekroczyły równowartość:

  1. 2 000 000 euro*, lecz nie więcej niż równowartość 20 000 000 euro* – za takie transakcje lub inne zdarzenia uznaje się transakcje lub inne zdarzenia jednego rodzaju, których wartość przekracza w roku podatkowym kwotę stanowiącą równowartość kwoty 50 000 euro* powiększoną o 5000 euro* za każdy 1 000 000 euro* przychodu powyżej 2 000 000 euro*;
  2. 20 000 000 euro*, lecz nie więcej niż równowartość 100 000 000 euro* – za takie transakcje lub inne zdarzenia uznaje się transakcje lub inne zdarzenia jednego rodzaju, których wartość przekracza w roku podatkowym kwotę stanowiącą równowartość kwoty 140 000 euro* powiększoną o 45 000 euro* za każde 10 000 000 euro* przychodu powyżej 20 000 000 euro*;
  3. 100 000 000 euro* – za takie transakcje lub inne zdarzenia uznaje się transakcje lub inne zdarzenia jednego rodzaju, których wartość w roku podatkowym przekracza kwotę stanowiącą równowartość kwoty 500 000 euro*.

Podmioty powiązane

  1. osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej „podmiotem krajowym”, jeżeli biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem położonym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub w jego kontroli albo posiadają udział w kapitale tego przedsiębiorstwa nie mniejszy niż 25%, albo
  2. osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej „podmiotem zagranicznym”, biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiadają udział w kapitale tego podmiotu krajowego nie mniejszy niż 25%, albo
  3. te same osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym lub w ich kontroli albo posiada udział w kapitale tych podmiotów udział mniejszy niż 25%, albo
  4. podmiot krajowy biorący udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu innym podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiadający udział w kapitale innego podmiotu krajowego nie mniejszy niż 25%, albo
  5. podmiot krajowy równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorący udział w zarządzaniu podmiotami krajowymi lub w ich kontroli albo posiada udział w kapitale tych podmiotów nie mniejszy niż 25%
  6. gdy występują powiązania o charakterze rodzinnym lub wynikających ze stosunku pracy albo majątkowych pomiędzy podmiotami krajowymi lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze oraz jeżeli którakolwiek osoba łączy funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze w tych podmiotach

Obowiązki dokumentacyjne

Obowiązki dokumentacyjne uzależnione są od poziomu osiągniętych przychodów lub kosztów podatnika. Należy zaznaczyć, iż podatnicy, którzy nie przekroczyli limitu 2 mln euro* w poprzednim roku podatkowym, nie będą zobowiązani sporządzać dokumentacji podatkowej, nawet gdy zawierają transakcje z podmiotami powiązanymi.

Podatnicy, których przychody lub koszty przekroczyły 2 mln euro* ale nie przekroczyły 10 mln euro* mają obowiązek w dokumentacji podatkowej zawrzeć następujące elementy:

  1. opis transakcji,
  2. wskazanie rodzaju i przedmiotu tej transakcji,
  3. dane finansowe, w tym przepływy pieniężne, dotyczące tej transakcji,
  4. dane identyfikujące podmioty powiązane dokonujące tej transakcji,
  5. opis przebiegu tej transakcji, w tym funkcji wykonywanych przez podatnika, i podmioty z nim powiązane, angażowanych przez nich aktywów bilansowych i pozabilansowych, kapitału ludzkiego oraz ponoszonych ryzyk,
  6. wskazanie metody i sposobu kalkulacji dochodu (straty) podatnika wraz z uzasadnieniem ich wyboru, w tym algorytmu kalkulacji rozliczeń dotyczących tej transakcji oraz sposobu wyliczenia wartości rozliczeń wpływających na dochód (stratę) podatnika,
  7. umowę spółki niebędącej osobą prawną, umowę wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze, dokumentujące zasady przyznawania praw wspólnikom (stronom umowy) do udziału w zysku oraz uczestnictwa w stratach
  8. opis danych finansowych podatnika,
  9. informacje o podatniku, obejmujące w szczególności opis struktury organizacyjnej i struktury zarządczej, przedmiotu i zakresu prowadzonej działalności gospodarczej, realizowanej strategii gospodarczej, otoczenia konkurencyjnego
  10. dokumenty dotyczące transakcji.

Podmioty, których przychody lub koszty przekroczyły w poprzednim roku wartość 10 000 000 euro*, w dokumentacji powinny również dodać opis analizy danych podmiotów niezależnych lub danych ustalonych z podmiotem niezależnym, uznanych za porównywalne do warunków ustalonych w transakcjach lub innych zdarzeniach, wykorzystanych do kalkulacji rozliczeń, wraz z podaniem źródła tych danych (analizą danych porównawczych określana również jako analiza benchmarkingowa)  Podmioty te będę miały również obowiązek sporządzenia i złożenia wraz ze swoim zeznaniem rocznym uproszczone sprawozdanie w sprawie transakcji z podmiotami powiązanymi (CIT-TP lub PIT-TP).

Z kolei niektóre podmioty, których przychody lub koszty przekroczyły w poprzednim roku wartość 20 000 000 euro* w dokumentacji podatkowej powinny również zawrzeć informacje o grupie podmiotów powiązanych, w skład której wchodzi ten podmiot (tak zwana dokumentacja grupowa).

Jednocześnie wszyscy podatnicy zobowiązani do sporządzenia dokumentacji podatkowej na podstawie przepisów ustaw o podatkach dochodowych są obowiązani składać urzędom skarbowym oświadczenie o sporządzeniu dokumentacji podatkowej. Oświadczenie to należy złożyć do dnia upływu terminu określonego dla złożenia rocznego zeznania podatkowego.

Podsumowanie

Sporządzanie dokumentacji cen transferowych dotyczy podatników, którzy jednocześnie spełnili poniższe warunki:

  1. Przychody lub koszty osiągnięte w poprzednim roku podatkowym przekroczyły 2 000 000 euro*,
  2. Transakcje lub inne zdarzenia przewyższają łączną kwotę 50 000 euro*,
  3. Transakcje lub inne zdarzenia zostały zawarte z podmiotami powiązanymi.

 

*Wyrażone w euro wielkości przelicza się na walutę polską po średnim kursie ogłaszanym przez Narodowy Bank Polski, obowiązującym w ostatnim dniu roboczym roku podatkowego poprzedzającego rok podatkowy, którego dotyczy dokumentacja podatkowa.

 

Damian Panek