Stawka podatku CIT 9%

Do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych od 1 stycznia 2019 r. została wprowadzona nowa stawka CIT w wysokości 9%, która zastąpiła dotychczasową 15% stawkę CIT, stosowaną tylko w latach 2017-2018.

Kto może stosować 9% stawkę CIT?

Stawka podatku dochodowego w wysokości 9% dotyczy wyłącznie podatników podatku dochodowego od osób prawnych (m. in. spółki z o.o., spółki akcyjne, spółki komandytowo-akcyjne). Nie ma zastosowania do jednoosobowych przedsiębiorstw osób fizycznych oraz do wspólników spółek cywilnych i osobowych (jawnych, partnerskich i komandytowych), będących osobami fizycznymi.

Od 1 stycznia 2019 r. podatek w wysokości 9% podstawy opodatkowania od przychodów (dochodów) innych niż z zysków kapitałowych mogą stosować podatnicy, których przychody osiągnięte w roku podatkowym nie przekroczyły wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro, przeliczonej według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1.000 zł (znowelizowany art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o PDOP).

Stawka 15% w 2018 r. dotyczyła również przychodów z zysków kapitałowych, natomiast stawka 9% dotyczy wyłącznie przychodów innych, niż z zysków kapitałowych.

„Nową” 9% stawkę CIT mogą stosować podatnicy posiadający status małego podatnika (na podstawie obrotów z roku poprzedniego), a także podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności (z zastrzeżeniem wyłączeń), w roku rozpoczęcia tej działalności. Tak wynika z „nowego” art. 19 ust. 1d-1e ww. ustawy.

W przypadku stawki 15%, do końca 2018 r. o jej stosowaniu decydował status małego podatnika tylko na podstawie poprzedniego roku, przekroczenie limitu w trakcie roku podatkowego nie wykluczało możliwości rozliczania dochodu przy zastosowaniu 15% stawki podatku do końca roku przekroczenia. Stawka 19% była w tej sytuacji stosowana od następnego roku podatkowego ze względu na przekroczenie limitu dla małego podatnika.

Od stycznia 2019 r. przekroczenie limitu 1.200.000 zł w trakcie roku podatkowego spowoduje już od momentu tego przekroczenia brak możliwości stosowania stawki 9%. W rezultacie, podatek według stawki podstawowej 19% może płacić więcej podatników, niż w latach 2017-2018.

Warunek nieprzekroczenia wartości 1.200.000 euro przychodów w trakcie roku podatkowego dotyczy zarówno podatnika rozpoczynającego działalność gospodarczą w danym roku, jak też podatnika kontynuującego działalność, który posiada status małego podatnika. Tym samym, podatnicy rozpoczynający działalność oraz mali podatnicy ją kontynuujący, w sytuacji gdy w danym roku (niezależnie, czy jest to rok rozpoczęcia, czy np. 5. rok prowadzonej działalności) przekroczą wyżej wskazany próg przychodów, tracą prawo do stosowania obniżonej stawki CIT 9%.

Podatnicy stosujący obniżoną stawkę CIT będą zatem zobowiązani podwójnie sprawdzać wskaźniki podatkowe – po raz pierwszy ustalając, czy są małymi podatnikami, a drugi raz kontrolując, jaką wartość przychodów mogą osiągnąć w 2019 r., aby pozostać opodatkowanymi 9% stawką podatku CIT (dwa różne kursy euro).

„Nowej” 9% stawki CIT nie mogą stosować podatkowe grupy kapitałowe w rozumieniu ustawy CIT (nie chodzi tutaj o podmioty powiązane), a także podatnicy utworzeni w wyniku określonych działań restrukturyzacyjnych – w roku podatkowym, w którym rozpoczęli działalność oraz w roku podatkowym bezpośrednio po nim następującym (znowelizowany art. 19 ust. 1a ww. ustawy).

Są to podatnicy utworzeni:

  1. w wyniku przekształcenia, połączenia lub podziału podatników z wyjątkiem przekształcenia spółki w inną spółkę (np. sp. z o.o. w S.A.);
  2. w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą lub spółki niebędącej osobą prawną;
  3. przez osoby prawne, osoby fizyczne albo jednostki nieposiadające osobowości prawnej, które wniosły na poczet kapitału podatnika uprzednio prowadzone przedsiębiorstwo, ZCP albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej łącznie 10.000 euro po kursie na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego;
  4. przez osoby prawne, osoby fizyczne albo jednostki nieposiadające osobowości prawnej, wnoszące tytułem wkładów niepieniężnych na poczet kapitału podatnika składniki majątku uzyskane przez te osoby albo jednostki w wyniku likwidacji innych podatników, jeżeli te osoby albo jednostki posiadały udziały (akcje) tych innych likwidowanych podatników;
  5. przez osoby prawne, osoby fizyczne albo jednostki nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli w roku podatkowym, w którym podatnik został utworzony oraz w roku podatkowym bezpośrednio po nim następującym zostało do niego wniesione na poczet kapitału podatnika uprzednio prowadzone przedsiębiorstwo, ZCP albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej łącznie 10.000 euro po kursie na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego.

Podobne ograniczenia dotyczą:

  1. spółki dzielonej
  2. podatnika, który wniósł tytułem wkładu do innego podmiotu, w tym na poczet kapitału,

a) uprzednio prowadzone przez siebie przedsiębiorstwo, zorganizowaną część przedsiębiorstwa albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej równowartość 10.000 euro

b) składniki majątku uzyskane przez tego podatnika w wyniku likwidacji innych podatników, jeżeli ten podatnik posiadał udziały/akcje tych innych likwidowanych podatników).

Zaliczki miesięczne/kwartalne

Podatnicy rozpoczynający działalność w pierwszym roku podatkowym (z wyłączeniami) oraz mali podatnicy zasadniczo mogą obliczać zaliczki przy zastosowaniu 9% stawki CIT za miesiące lub kwartały, w których ich przychody osiągnięte od początku roku podatkowego nie przekroczyły wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro (przeliczonej jak wyżej).

Począwszy od następnego miesiąca lub kwartału, podatnicy będą natomiast obowiązani do stosowania do wyliczania zaliczek stawki podatku w wysokości 19%.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Rewolucyjne zmiany w rozliczaniu wydatków na samochody osobowe

W dniu 23 października 2018 r. uchwalono ustawę o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw.(Dz.U. z 2018r. poz. 2159).  Nowelizacja wprowadza rewolucyjne zmiany w zakresie rozliczania wydatków związanych z samochodami osobowymi, zarówno stanowiącymi środki trwałe podatnika, jak i używanymi przez niego na podstawie umowy najmu, leasingu, dzierżawy, itd.

1. Samochody osobowe stanowiące środki trwałe w firmie – odpisy amortyzacyjne

Od 1 stycznia 2019r. podwyższono limit przewidziany do ujmowania w kosztach podatkowych odpisów  amortyzacyjnych dotyczących samochodu osobowego – z 20.000 euro na 150.000 zł w stosunku do wartości początkowej samochodu osobowego. W praktyce można więc będzie amortyzować pojazdy do wyższej kwoty granicznej, nawet jeżeli zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych przed 1 stycznia 2019 r.

2. Samochody osobowe używane na podstawie umowy leasingu, najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze – opłaty leasingowe

Do końca 2018 r. opłaty leasingowe dotyczące samochodów osobowych mogą być  zaliczane do kosztów uzyskania przychodów w pełnej wysokości, niezależnie do wartości leasingowanego pojazdu.

Od 1 stycznia 2019 r. wprowadzono analogiczny limit 150 000 PLN w sytuacji rozliczania w KUP umów leasingu samochodów osobowych, co zmniejsza atrakcyjność podatkową umów leasingowych w przypadku samochodów luksusowych.

Od 1 stycznia 2019 r. nie będzie się uważało za koszty uzyskania przychodów opłat wynikających z umowy leasingu (najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze), w wysokości przekraczającej ich część, ustaloną w takiej proporcji, w jakiej kwota 150.000 zł pozostaje do wartości samochodu osobowego będącego przedmiotem tej umowy (art. 16 ust. 1 pkt 49a ustawy o PDOP i art. 23 ust. 1 pkt 47a ustawy o PDOF).

Kwota 150.000 zł będzie obejmowała także kwotę VAT naliczonego, która zgodnie z przepisami o VAT nie podlega odliczeniu (art. 16 ust. 5a ustawy o PDOP i art. 23 ust. 5a ustawy o PDOF).

Limit 150.000 zł będzie się stosowało do tej części opłaty, która stanowi spłatę wartości samochodu osobowego – części kapitałowej raty leasingowej (art. 16 ust. 5c ustawy o PDOP i art. 23 ust. 5c ustawy o PDOF). Limit ten nie będzie więc dotyczył części „odsetkowej” takiej opłaty, która będzie kosztem w całości bez ograniczenia kwotowego.

Do umów leasingu (najmu, dzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze), dotyczących samochodu osobowego, zawartych przed dniem 1 stycznia 2019 r., będzie się stosowało przepisy w brzmieniu dotychczasowym (tj. opłaty leasingowe będą kosztem podatkowym bez ograniczenia ww. limitem) do końca okresu leasingu. Z kolei do ww. umów, zmienionych lub odnowionych po dniu 31 grudnia 2018 r., będzie się stosowało „nowe” przepisy (art. 8 ustawy nowelizującej).

3. Składki na ubezpieczenie dobrowolne samochodu osobowego

Podwyższono także limit składek na ubezpieczenie samochodu osobowego, w oparciu o który składki te mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów do wysokości w jakiej kwota 150.000 zł pozostaje do wartości samochodu przyjętej dla celów ubezpieczenia (znowelizowany art. 16 ust. 1 pkt 49 ustawy o PDOP i art. 23 ust. 1 pkt 47 ustawy o PDOF).

Limit ten dotyczy samochodów osobowych stanowiących własność podatnika i używanych na podstawie umowy leasingu, najmu, dzierżawy lub innej mowy o podobnym charakterze.

Ustawodawca nie wprowadził żadnych przepisów przejściowych określających, czy „nowy” limit składek (w wysokości 150.000 zł) będzie dotyczył tylko umów ubezpieczenia zawartych od 1 stycznia 2019 r., czy także zawartych przed tą datą, co wskazuje że dotyczy on składek na ubezpieczenie samochodu osobowego zaliczanych do kosztów od 1 stycznia 2019 roku.

Składki na obowiązkowe ubezpieczenie OC w całości stanowią koszt uzyskania przychodu (nie ma do nich zastosowania ograniczenie wynikające z art. 23 ust. 1 pkt 47 ustawy). Bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż ubezpieczenie to związane jest z samochodem osobowym używanym do celów mieszanych

Składki na dobrowolne ubezpieczenie AC stanowią koszty uzyskania przychodu do wysokości limitu określonego w art. 23 ust. 1 pkt 47 ustawy, czyli nie stosuje się do nich limitu 75 proc. (art. 23 ust. 1 pkt 46a ustawy PIT).

4. Wydatki na eksploatację samochodów osobowych – własność, leasing, najem

Od 1 stycznia 2019 r. nie będzie się uważało za koszty uzyskania przychodów 25% poniesionych wydatków z tytułu kosztów używania samochodu osobowego na potrzeby działalności gospodarczej – jeżeli samochód osobowy będzie wykorzystywany również do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą prowadzoną przez podatnika.

A zatem od 1 stycznia 2019 r. podatnik będzie mógł ująć w kosztach uzyskania przychodów 75% wydatków związanych z używaniem własnego i leasingowanego samochodu osobowego. Będzie się bowiem przyjmowało, że samochód ten jest (lub może być) wykorzystywany również do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą podatnika.

Ww. wydatki będą obejmować także kwotę VAT naliczonego, która zgodnie z przepisami o VAT nie podlega odliczeniu. W stosunku do tej kwoty należy również stosować 75% limit.

Od 1 stycznia 2019r. w przypadku umów najmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze dla zaliczenia wydatków z tytułu używania (paliwo, części, naprawy) do kosztów uzyskania przychodów nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu. Stosujemy w tym przypadku ograniczenie do 75%.

Wydatki z tytułu czynszu najmu samochodu osobowego używanego dla potrzeb działalności gospodarczej nie są kosztami związanymi z używaniem (eksploatacją) samochodu osobowego. Są to wydatki na uzyskanie tytułu prawnego umożliwiającego używanie samochodu. Nie stosujemy do tych wydatków ograniczenia do 75%.

Opłaty leasingowe co do zasady  nie będą objęte limitem 75% zaliczenia w koszty z zastrzeżeniem, że jeżeli w racie leasingu zawarte będą także opłaty eksploatacyjne (np.: serwis, wymiana opon), to ta część raty będzie objęta limitem 75%, a sam koszt finansowania (opłaty leasingowe) nie.

Wyjątek: Podatnik będzie mógł zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów 100% wydatków związanych z używaniem własnego, leasingowanego i wynajmowanego samochodu osobowego jeżeli będzie prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu na podstawie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, co będzie równoznaczne z wykorzystywaniem samochodu osobowego wyłącznie do celów działalności gospodarczej.

5. Używanie samochodu prywatnego stanowiącego własność podatnika prowadzącego działalność gospodarczą do celów działalności

Na podstawie art.23 ust.1 pkt.46 ustawy PIT  zamiast wykorzystywanej dotychczas ewidencji przebiegu pojazdów, tzw. kilometrówki, będzie uproszczony sposób kwalifikowania do kosztów podatkowych wydatków związanych z eksploatacją samochodu osobowego stanowiącego własność przedsiębiorcy, a mianowicie podatnicy, którzy dla potrzeb działalności gospodarczej będą wykorzystywać samochód stanowiący ich własność, do kosztów uzyskania przychodów będą mogli zaliczyć 20% poniesionych wydatków (80% wydatków wyłączono z kosztów podatkowych).

Od 1 stycznia 2019r. nie ma już konieczności prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu w przypadku prywatnego samochodu osobowego.

Rozliczanie samochodów osobowych innych niż stanowiące własność podatnika prowadzącego działalność gospodarczą nadal będzie się odbywać za pomocą ewidencji przebiegu pojazdu. Chodzi tutaj o rozliczanie wydatków na prywatne samochody pracowników lub zleceniobiorców.

 

 

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Zmiany w minimalnym podatku dochodowym od nieruchomości komercyjnych

15 czerwca 2018 r. Sejm przyjął ustawę nowelizującą ustawę o PIT oraz ustawę o CIT w zakresie tzw. minimalnego podatku dochodowego od nieruchomości komercyjnych (który po 1 stycznia 2019 r. będzie określany jako „podatek od przychodów z budynków”). Od 1 stycznia 2019 r. więcej  podatników zobowiązanych do zapłaty tego podatku.

Stan na 2018 r.

Od 2018 r. opodatkowaniu podatkiem minimalnym podlegają wyłącznie podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych, będący właścicielami budynków biurowych oraz budynków  handlowo-usługowych.

Podstawę opodatkowania minimalnym podatkiem w 2018 r. stanowi przychód odpowiadający wartości początkowej pojedynczego środka trwałego (wynajętego budynku biurowego lub wynajętego budynku handlowo-usługowego), pomniejszony o kwotę 10 mln zł i ustalany odrębnie dla każdego budynku. Podatku minimalnego w 2018 r. nie płacą ci podatnicy, którzy posiadają wskazane środki trwałe, których wartość początkowa nie przekracza 10 mln złotych.

Nowe przepisy od 1 stycznia 2019 r.

Nowa regulacja zakłada natomiast opodatkowanie od 1 stycznia 2019 r. wszystkich budynków (mieszkalnych i niemieszkalnych), niezależnie od kodu w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB), które zostały oddane do używania (w całości lub w części) na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze.

Zwolnieniu z opodatkowania będą podlegać wyłącznie te budynki, które zostaną oddane do używania w ramach realizacji programów rządowych i samorządowych dotyczących budownictwa społecznego (pod pewnymi warunkami).

Opodatkowaniu nie będą podlegać budynki, dla których proporcja udziału powierzchni użytkowej budynku oddanej do używania  (tj. wynajętej lub wydzierżawionej) w jego całkowitej powierzchni nie przekroczy 5 proc.

Ponadto od 1 stycznia 2019 r. kwota wolna w wysokości 10 mln zł będzie stosowana wobec sumy wartości początkowej wszystkich budynków posiadanych przez podatnika, oddanych do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze, bez względu na ich liczbę lub  jednostkową wartość początkową budynku

W przypadku, gdy budynek będzie oddany do użytkowania w części, przychód z tego budynku będzie ustalać się proporcjonalnie do udziału powierzchni oddanej do używania w całkowitej powierzchni użytkowej budynku. W konsekwencji od 1 stycznia 2019 roku opodatkowaniem podatkiem od przychodów z budynków zostanie objęta znacznie większa liczba podatników PIT i CIT.

Ile wynosi i jak rozliczać podatek?

Podatek wynosi 0,035% podstawy opodatkowania za każdy miesiąc. Podatnicy są obowiązani obliczać podatek i wpłacać go na rachunek urzędu skarbowego w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który płacony jest podatek.

Przychód ze środka trwałego będącego budyniem stanowi ustalona na pierwszy dzień każdego miesiąca wartość początkowa podlegającego opodatkowaniu środka trwałego wynikająca z prowadzonej ewidencji, a w miesiącu, w którym środek trwały został wprowadzony do ewidencji – wartość początkowa ustalona na dzień wprowadzenia środka trwałego do ewidencji.

Podstawę opodatkowania stanowi suma przychodów z poszczególnych budynków oddanych do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze, pomniejszona o kwotę 10 000 000 zł.

Gdy środek trwały stanowi współwłasność podatnika, wartość początkową, będącą podstawą opodatkowania, ustala się na podstawie ewidencji środków trwałych podatnika czyli w takiej proporcji wartości środka trwałego, w jakiej pozostaje udział podatnika w jego własności (art.22g ust.11 ustawy PIT i art. 16g ust.8 ustawy CIT)

Natomiast, w przypadku gdy środek trwały stanowi własność lub współwłasność spółki niebędącej osobą prawną, wartość początkową przypadającą na wspólnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (tj. stosuje się tu zasady wynikające z art. 8 ustawy o PIT lub art. 5 ustawy  CIT).

Podatnicy są obowiązani obliczać podatek i wpłacać go na rachunek urzędu skarbowego w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który płacony jest podatek.

Kwotę obliczonego za dany miesiąc podatku należy odliczać od zaliczki na podatek (o której mowa w art. 44 ustawy o PIT lub art. 25 ustawy o CIT). W przypadku podatników wpłacających zaliczki kwartalne, odliczeniu podlega podatek obliczony za miesiące przypadające na dany kwartał.

Kwotę zapłaconego i nieodliczonego w roku podatkowym podatku od przychodów z budynków odlicza się od podatku obliczonego zgodnie z art. 27 lub art. 30c za rok podatkowy w zeznaniu rocznym.

Kwota podatku od przychodów z budynków nieodliczona od podatku dochodowego podlega zwrotowi na wniosek podatnika, jeżeli organ podatkowy nie stwierdzi nieprawidłowości wysokości zobowiązania podatkowego lub straty, obliczonych zgodnie z art. 27 lub art. 30c w złożonym zeznaniu podatkowym, oraz podatku od przychodów z budynków, w szczególności jeżeli koszty finansowania dłużnego poniesione w związku z nabyciem lub wytworzeniem budynku, jak również inne przychody i koszty ustalone zostały na warunkach rynkowych. Przepis ten obowiązuje również z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018r. w przypadku minimalnego podatku od nieruchomości komercyjnych zapłaconego w 2018r. i nieodliczonego od podatku dochodowego.

Podatnicy obowiązani do zapłaty podatku od przychodów z budynków są obowiązani w zeznaniu, o którym mowa w ust. 1 lub ust. 1a pkt 2, wykazać środki trwałe, których wartość początkowa jest uwzględniana przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od przychodów z budynków, kwotę należnego i zapłaconego podatku od przychodów z budynków oraz kwotę dokonanych odliczeń.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Zwolnienia elektroniczne e-ZLA od 1 grudnia 2018 r.

Zwolnienia lekarskie na papierowym formularzu (ZUS ZLA) mogą być wystawiane przez lekarzy tylko do końca listopada 2018 r. Od 1 grudnia 2018 r. lekarze będą wystawiać wyłącznie zwolnienia elektroniczne e-ZLA. 

Jeśli płatnik składek ZUS rozlicza składki za więcej niż pięć osób, wówczas już od stycznia 2016 r. powinien mieć swój profil na platformie usług elektronicznych ZUS (PUE ZUS) i możliwość otrzymywania zwolnień elektronicznych ZLA. Przepisy prawa nie zobowiązują pozostałych przedsiębiorców do założenia takiego profilu, jednak warto to zrobić.

Jeżeli płatnik składek założył konto na platformie usług elektronicznych ZUS, będzie to oznaczało, że ma dostęp do elektronicznych zwolnień lekarskich swoich pracowników (e-ZLA). Gdy lekarz wystawi e-zwolnienie, pracownik nie będzie musiał dostarczać tego zwolnienia do płatnika składek, ponieważ e-ZLA automatycznie pokaże się na profilu pracodawcy oraz w systemie ZUS. Lekarz przekazuje zaświadczenie lekarskie e-ZLA elektronicznie do ZUS (po jego cyfrowym podpisaniu). ZUS udostępnia e-ZLA płatnikowi składek (pracodawcy) na jego profilu elektronicznym ZUS nie później niż w dniu następującym po dniu otrzymania e-ZLA (bez podawania numeru statystycznego choroby). Na PUE ZUS jest wydzielone specjalne miejsce, w którym są widoczne elektroniczne zwolnienia wysłane na profil płatnika. O tym, że pracownik otrzymał zwolnienie, płatnik może się dowiedzieć się również z e-maila lub SMS-a, jeżeli na PUE ZUS zaznaczy, że chce otrzymywać odpowiednie powiadomienia.

Jeśli płatnik nie ma dostępu do e-ZLA, bo nie ma profilu elektronicznego w ZUS, wtedy nie można przekazać mu tego dokumentu elektronicznie. Gdy płatnik nie założy profilu na PUE ZUS, powinien poinformować swoich pracowników (w formie pisemnej) o tym, że muszą dostarczać do niego wydruki e-ZLA. W takiej sytuacji lekarz musi wręczyć choremu wydruk zwolnienia wystawionego elektronicznie (wydruk e-ZLA). Ten wydruk pracownik musi dostarczyć swojemu pracodawcy. O tym, czy wydruk e-ZLA jest potrzebny, lekarz będzie wiedział z systemu, w którym wystawia zwolnienia.

Wydruk wystawionego przez lekarza zaświadczenia lekarskiego e-ZLA jest przekazywany ubezpieczonemu:

  1. gdy z informacji udostępnionych na profilu lekarza na PUE ZUS wynika, że płatnik składek (np. pracodawca) nie posiada profilu na PUE ZUS,
  2. na żądanie ubezpieczonego nawet, jeżeli płatnik składek ma profil informacyjny płatnika składek na PUE ZUS.

Pracodawca, który nie ma profilu na platformie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych otrzymuje wydruk zaświadczenia lekarskiego e-ZLA bezpośrednio od ubezpieczonego (także wtedy, gdy nie jest płatnikiem zasiłku). Sporządzenie wydruku jest możliwe tylko po wystawieniu zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego, podpisaniu i wysłaniu do ZUS.

Przepisy przewidują również wystawienie zaświadczenia lekarskiego na formularzu wydrukowanym z systemu. Jest tak, gdy wystawienie e-ZLA nie jest możliwe – w szczególności w razie braku połączenia internetowego (np. w czasie wizyty domowej) lub braku możliwości uwierzytelnienia zaświadczenia lekarskiego specjalnym podpisem elektronicznym. W takich sytuacjach lekarz ma możliwość skorzystania z formularzy zaświadczeń lekarskich wydrukowanych wcześniej z systemu. Każdy wydrukowany przez lekarza formularz ma identyfikator (serię i numer) i jest zarejestrowany w systemie. Wystawione na nim zwolnienie nie zawiera numeru statystycznego choroby. Dane i informacje niezbędne do wystawienia zaświadczenia w tym trybie musi przekazać lekarzowi pacjent (ubezpieczony). W dniu badania lekarz przekazuje pacjentowi takie zaświadczenie z jego pieczątką i podpisem. Jest to pełnowartościowy dokument potwierdzający czasową niezdolność do pracy, którym może posługiwać się pacjent przekazując go pracodawcy czy do ZUS. Po wizycie domowej lekarz może w ciągu trzech dni może wprowadzić dane z papierowego formularza do systemu e-zwolnień.

Wszystkie 3 dokumenty:

  1. zaświadczenie lekarskie w formie dokumentu elektronicznego (e-ZLA),
  2. wydruk e-ZLA, który lekarz jest zobowiązany przekazać ubezpieczonemu, jeżeli płatnik składek nie ma profilu na PUE ZUS lub na wniosek ubezpieczonego,
  3. zaświadczenie lekarskie wystawione na formularzu wydrukowanym z systemu

mogą być podstawą do ustalenia czasowej niezdolność do pracy z powodu choroby lub konieczność sprawowania osobistej opieki nad chorym dzieckiem lub chorym innym członkiem rodziny.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Certyfikat rezydencji podatkowej w transakcjach z podmiotami zagranicznymi

Certyfikat rezydencji podatkowej jest zaświadczeniem o miejscu zamieszkania dla osób fizycznych i miejscu siedziby dla osób prawnych dla celów podatkowych, wydawanym przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca zamieszkania lub siedziby podatnika. Jest to zatem dokument, w którym zagraniczna administracja podatkowa potwierdza rezydencję podatkową  osoby fizycznej lub prawnej,  czyli posiadanie przez nią miejsca zamieszkania (siedziby)  dla celów podatkowych na terytorium danego kraju.

Zastosowanie certyfikatu rezydencji

Przedłożenie certyfikatu rezydencji jest jednym z warunków umożliwiających polskim podmiotom (płatnikom) niepobieranie podatku od wypłat na rzecz podmiotów nieposiadających miejsca zamieszkania, siedziby lub zarządu na terenie RP lub jego pobieranie według stawki preferencyjnej, na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W sytuacji braku certyfikatu rezydencji polski podmiot (płatnik) musi pobrać podatek u źródła zgodnie z przepisami polskich ustaw podatkowych.

Dotyczy to wypłat z następujących tytułów:

  • dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium RP,
  • odsetek, z praw autorskich lub praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how),
  • opłat za świadczone usługi w zakresie działalności widowiskowej, rozrywkowej lub sportowej, wykonywanej przez osoby prawne mające siedzibę za granicą, organizowanej za pośrednictwem osób fizycznych lub osób prawnych prowadzących działalność w zakresie imprez artystycznych, rozrywkowych lub sportowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
  • świadczeń doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze,
  • należnych opłat za wywóz ładunków i pasażerów przyjętych do przewozu w portach polskich przez zagraniczne przedsiębiorstwa morskiej żeglugi handlowej, z wyjątkiem ładunków i pasażerów tranzytowych,
  • opłat uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi powietrznej.

Ważność certyfikatu rezydencji

Certyfikat winien być opatrzony datą wydania oraz wskazywać datę, na jaką występuje potwierdzenie rezydencji podatkowej (okres obowiązywania ważności certyfikatu).

Jeżeli miejsce siedziby podatnika dla celów podatkowych zostało udokumentowane certyfikatem rezydencji niezawierającym okresu jego ważności, płatnik przy poborze podatku uwzględnia ten certyfikat przez okres kolejnych 12 miesięcy od dnia jego wydania, za wyjątkiem sytuacji, gdy w okresie 12 miesięcy od dnia wydania certyfikatu miejsce siedziby podatnika dla celów podatkowych uległo zmianie i podatnik:

  • powiadomił o tym fakcie płatnika, jak i
  • nie powiadomił o tym fakcie płatnika, ale fakt ten wynika z dokumentów posiadanych przez płatnika, w szczególności faktury lub umowy.

Udokumentowanie rezydencji podatkowej może nastąpić zarówno przed, jak i po dokonaniu płatności. Jednakże w razie uzyskania certyfikatu po dokonaniu płatności, taki certyfikat powinien potwierdzać rezydencję podatkową za okres, w którym została dokonana płatność. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie wymaga od płatnika posiadania certyfikatu rezydencji potwierdzającego siedzibę podatnika w momencie dokonywania wypłaty należności. Płatnik może – mając jednak na względzie ryzyko odpowiedzialności na podstawie art. 30 § 1 Ordynacji podatkowej – zastosować zwolnienie od podatku bądź stawkę podatku wynikającą z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, w oparciu o informacje uzyskane od podatnika bądź na podstawie uzyskanego wcześniej certyfikatu rezydencji i potwierdzenia przez podatnika, że dane w nim zawarte nie uległy zmianie. Nie zwalnia to jednak płatnika z obowiązku późniejszego uzyskania certyfikatu rezydencji dotyczącego okresu, w którym dokonana została ta wypłata.

Forma certyfikatu rezydencji

Według organów podatkowych, tylko oryginał certyfikatu rezydencji lub jego kopia posiadająca walor dokumentu urzędowego (tj. odpis certyfikatu rezydencji, jeśli jego zgodność z oryginałem została poświadczona w Polsce przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym) uprawniają do zastosowania stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobrania podatku zgodnie z taką umową. Zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem ma bowiem charakter dokumentu urzędowego.

Certyfikat w formie dokumentu elektronicznego jest również dopuszczalny, o ile dokument ten został w takiej formie wydany przez administrację podatkową państwa rezydencji (najlepiej, gdy certyfikat jest wtedy dodatkowo opatrzony podpisem elektronicznym). Urzędy skarbowe często kwestionują kopie certyfikatów pozyskanych za pośrednictwem poczty elektronicznej lub pobrane ze stron internetowych, mimo iż ta droga pozyskania certyfikatów jest najmniej uciążliwa dla płatników.

W przypadku certyfikatów rezydencji przesyłanych w formie skanu papierowej wersji certyfikatu organy podatkowe uważają, że jeżeli dokument nie został wystawiony przez właściwy organ podatkowy danego państwa w formie elektronicznej, to nie może być uznany za certyfikat rezydencji, o którym mowa w przepisach ustaw o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych

W świetle stanowiska organów podatkowych, jeżeli płatnik otrzymał od kontrahenta zagranicznego skan certyfikatu rezydencji (przesłany drogą elektroniczną w formacie PDF) albo pobrał certyfikat ze strony internetowej, to nie może on zastosować stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo nie pobrać podatku.

Nowelizacja przepisów o PIT i CIT zakłada zmiany w zakresie stosowania certyfikatu rezydencji. Już od stycznia 2019 roku będzie można korzystać z kopii dokumentów. Tym uproszczeniem zostaną jednak objęte tylko niektóre rodzaje transakcji. Chodzi tutaj przede wszystkim o dochody z tytułu świadczeń doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania, przetwarzania danych i rekrutacji.

Aby skorzystać z kopii certyfikatu rezydencji, należności wypłacane na rzecz tego samego podmiotu nie będą jednak mogły być wyższe niż 10 tys. zł rocznie. Istotnym warunkiem ma być także, aby informacje wynikające z przedłożonej kopii certyfikatu rezydencji nie budziły uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym.

Odpowiedzialność płatnika

Płatnik musi umieć udowodnić (przedstawiając certyfikat rezydencji), że miał prawo zastosować regulacje wynikające z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub z ustawy podatkowej, które pozwalały mu na niepobranie podatku lub jego pobranie wg stawki preferencyjnej. W przeciwnym razie będzie odpowiadał za niewywiązanie się z obowiązków jakie na płatnika nakłada ustawa – Ordynacja podatkowa.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności od 1 stycznia 2019 r.

5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Zapoczątkowała ona operację całkowitej likwidacji instytucji użytkowania wieczystego w naszym kraju. W ustawie znalazł się przepis, który uniemożliwi ustanawianie od 1 stycznia 2019 r. nowych praw użytkowania wieczystego na cele mieszkaniowe. Oznacza to, że od wskazanej daty, z własnością lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego będzie mogło być związane wyłącznie prawo własności gruntu.

Jakich gruntów dotyczy ustawa?

Zgodnie z ustawą z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2018r. poz. 1716), z dniem 1 stycznia 2019 r. nastąpi ustawowe przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności. Dotyczy to zarówno domów jednorodzinnych, jak i lokali w budynkach wielorodzinnych wraz z  budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.

Ustawa dotyczy gruntów zabudowanych wyłącznie budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi lub budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne i w których co najmniej jedno mieszkanie ma wyodrębnioną własność. W takich budynkach  ustawowe przekształcenie prawa użytkowania wieczystego będzie dotyczyć nie tylko właścicieli mieszkań, ale również właścicieli lokali handlowych i usługowych.

Opłaty

Przekształcenie będzie odpłatne. Osoby, które staną się z mocy prawa właścicielami gruntów będą zobowiązane do uiszczania należności za nabycie prawa własności w formie corocznej opłaty przez 20 lat. Wysokość opłaty rocznej za przekształcenie będzie odpowiadała wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, obowiązującej w dniu przekształcenia.

Możliwe będzie wniesienie opłaty jednorazowo. Ustawa określa wysokość bonifikaty, jakiej właściwy organ może udzielić w przypadku wniesienia jednorazowej opłaty za przekształcenie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. W przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego o udzieleniu bonifikaty i jej wysokości zdecyduje właściwa rada albo sejmik. Zatem  w przypadku gruntów należących do samorządów terytorialnych to gminy, powiaty czy województwa będą określały wysokość takiej ulgi.

W przypadku wniesienia opłaty jednorazowej za przekształcenie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, osobom fizycznym, będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych, lub spółdzielniom mieszkaniowym, z mocy przysługuje bonifikata od tej opłaty w wysokości:

1) 60% – w przypadku gdy opłata jednorazowa zostanie wniesiona w roku, w którym nastąpiło przekształcenie;

2) 50% – w drugim roku po przekształceniu;

3) 40% – w trzecim roku po przekształceniu;

4) 30% – w czwartym roku po przekształceniu;

5) 20% – w piątym roku po przekształceniu;

6) 10% – w szóstym roku po przekształceniu.

Obowiązek wnoszenia opłaty obciąża każdoczesnego właściciela nieruchomości, w odniesieniu do której istnieje roszczenie o opłatę, przez okres pozostały do wnoszenia tej opłaty.

Opłatę należną za rok 2019 wnosi się w terminie do dnia 29 lutego 2020 r.

Użytkownicy wieczyści z niskimi dochodami wciąż będą mogli korzystać z 50% bonifikaty w opłacie przekształceniowej, jeśli miesięczny dochód na członka gospodarstwa domowego nie przekracza połowy „przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, za który opłata ma być wnoszona”.

Sprzedaż mieszkania przed zakończeniem 20-letniego okresu uiszczania opłaty przekształceniowej nie zwolni z tego obowiązku. Przejdzie on bowiem z następnym rokiem na nabywcę nieruchomości.

Zaświadczenia

Podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków będzie stanowić zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, które właściwy organ przekaże do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej, w terminie 14 dni od dnia jego wydania.

Sąd dokona z urzędu wpisu własności gruntu oraz wpisu roszczenia o opłatę w księgach wieczystych.

Najpóźniej w ciągu roku od przekształcenia prawa użytkowania wieczystego stosowne zaświadczenia mają być wysyłane na adres, który współużytkownicy wieczyści wskazali w ewidencji gruntów i budynków. Na wniosek będzie można zdobyć zaświadczenie w ciągu 4 miesięcy. Zaświadczenie dostaną także sądy prowadzące księgi wieczyste. Współużytkownicy wieczyści nie zapłacą opłaty za wpis do księgi.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Dokumentowanie zaliczek w podatku od towarów i usług

Na podstawie art. 19a ust. 8 ustawy o podatku od towarów i usług, jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

Opodatkowaniu nie podlegają otrzymane środki pieniężne, tylko przyszła dostawa towarów i świadczenie usług, opodatkowane w momencie otrzymanie zapłaty za te czynności, proporcjonalnie do otrzymanej kwoty. Jeżeli nie dojdzie do dostawy towarów lub świadczenia usługi, to zaliczka sama w sobie nie rodzi obowiązku podatkowego w VAT.

W sytuacji gdy zaliczka jest wpłacana przez podatnika (przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą) to w myśl art. 106b ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług, podatnik otrzymujący zaliczkę jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem dostawy towarów i świadczenia usług. Taki obowiązek nie powstaje jedynie w sytuacji, gdy zaliczka została wpłacona na poczet:

  • wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów lub
  • czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT (czyli m. in. sprzedaży usług powszechnych – media,  świadczenia usług najmu czy stałej obsługi prawnej i biurowej).

W przypadku tych czynności nie powstaje bowiem obowiązek podatkowy z tytułu otrzymania zaliczki i dlatego nie ma obowiązku wystawienia faktur zaliczkowych.

Nie ma również obowiązku wystawiania faktur zaliczkowych w przypadku sprzedaży:

  1. dokonywanej przez podmioty zwolnione przedmiotowo i podmiotowo z VAT  na  rzecz podatnika i na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (konsumentów)
  2. dokonywanej przez podatników Vat czynnych na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (konsumentów)

W przypadku nr 2. sprzedawca wystawia fakturę zaliczkową na żądanie nabywcy będącego konsumentem, jeżeli żądanie takie zostanie zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym otrzymano zapłatę zaliczki (powstał obowiązek podatkowy).

Termin wystawienia faktury zaliczkowej

Od 1 stycznia 2014 r. dopuszczalne jest wystawienie faktury zaliczkowej nawet na 30 dni przed otrzymaniem zapłaty. Możliwość taka wynika z art. 106i ust. 7 ustawy o VAT. Można zatem wystawiać faktury zaliczkowe z terminem płatności.

Natomiast jeżeli zaliczkę otrzymano przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, fakturę należy wystawić nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu jej otrzymania.

W obu przypadkach wystawienie faktury nie wpływa na powstanie obowiązku podatkowego w VAT. Powstaje on w dacie otrzymania zaliczki przez sprzedawcę.

Treść faktury zaliczkowej

Dane, które powinna zawierać faktura zaliczkowa, określono w art. 106f ust. 1 ustawy o VAT. Wśród nich wskazać należy przede wszystkim dane dotyczące zamówienia lub umowy, a w szczególności: nazwę (rodzaj) towaru lub usługi, cenę jednostkową netto, ilość zamówionych towarów, wartość zamówionych towarów lub usług bez kwoty podatku, stawki podatku, kwoty podatku oraz wartość zamówienia lub umowy z uwzględnieniem kwoty podatku.

Oznacza to, że nie wystarczy lakoniczne wskazanie w takiej fakturze, że jest to „Zaliczka do zamówienia z dnia…”. Faktura zaliczkowa, w której nie znajdą się dane dotyczące konkretnego zamówienia albo umowy, jest wystawiona w sposób nieprawidłowy.

Faktura zaliczkowa a faktura końcowa

Faktura zaliczkowa może obejmować część lub całość należności. Jeżeli zaś podatnik otrzyma więcej niż jedną zaliczkę do tej samej dostawy towarów lub usług i wystawi do nich faktury zaliczkowe, faktury te również mogą łącznie obejmować część lub całość należności.

Jeśli faktura została wystawiona w związku z otrzymaniem jednej zaliczki, która obejmowała 100% zapłaty, po dokonaniu dostawy towarów lub usług nie wystawia się już faktury końcowej. Natomiast wtedy, gdy wystawiono więcej niż jedną fakturę zaliczkową, a faktury te obejmują łącznie całą zapłatę, nie wystawia się już faktury końcowej, a ostatnia z tych faktur zaliczkowych powinna zawierać również numery poprzednich faktur zaliczkowych.

W razie gdy faktura zaliczkowa (lub faktury zaliczkowe) nie będzie obejmowała całej zapłaty, w fakturze wystawianej po wydaniu towaru lub wykonaniu usługi (czyli tzw. fakturze końcowej) sumę wartości towarów lub usług należy pomniejszyć o wartość otrzymanych części zapłaty, a kwotę podatku – o sumę kwot podatku wykazanego w fakturach zaliczkowych dokumentujących otrzymanie części zapłaty. W fakturze końcowej należy zawrzeć również numery faktur zaliczkowych.

Termin wystawienia faktury końcowej

Podobnie jak w przypadku faktur zaliczkowych, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 106i ust. 1 ustawy o VAT, fakturę końcową należy wystawić nie wcześniej niż 30. dnia, a jednocześnie nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę.

Podatek naliczony wynikający z faktury zaliczkowej

Podatnik, który otrzymał fakturę zaliczkową, ale jeszcze nie wpłacił należnej zaliczki, nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego, wskazanego na takiej fakturze. Wynika to z art. 86 ust. 10 ustawy o VAT, zgodnie z którym prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy. Natomiast obowiązek podatkowy u sprzedawcy powstaje w momencie otrzymania zaliczki.

Jeśli ten warunek jest spełniony, na uwadze należy mieć także to, że odliczenia można dokonać nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę, a jednocześnie nie później niż w jednym z dwóch kolejnych okresów rozliczeniowych.

Natomiast jeżeli podatnik nie dokonał tego odliczenia w tych okresach, może on obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (w którym powstał obowiązek podatkowy u sprzedawcy i w którym nabywca otrzymał fakturę), nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Anulowanie faktur VAT

Zagadnienie anulowania faktury nie zostało uregulowane w ustawie z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Przepisy ustawy definiują tylko, w jakiej sytuacji wystawia się fakturę korygującą. Nie oznacza to jednak, że anulowanie faktury nie jest dopuszczalne. Aby wycofać się z błędnego wystawienia dokumentu, należy przestrzegać określonych zasad praktycznych, zgodnie z orzecznictwem sądowym oraz interpretacjami organów podatkowych.

Warunki anulowania faktury – muszą być spełnione łącznie

  1. transakcja w ogóle nie doszła do skutku, np. podatnik prowadzi sprzedaż wysyłkową i wraz z zamówionym towarem wysyła fakturę, na podstawie której nabywca obowiązany jest dokonać płatności za dostawę; nabywca nie odebrał jednak towaru wraz z fakturą i po pewnym czasie przesyłka wróciła do sprzedawcy; ten zaś jest w posiadaniu towaru i faktury sprzedaży, których nie udało się dostarczyć nabywcy oraz
  2. faktura nie trafiła do obiegu prawnego, czyli nie dotarła do odbiorcy, a wystawca posiada jej obydwa egzemplarze, np. sprzedawca sporządza fakturę stanowiącą podstawę wcześniejszego zamówienia; nabywca poinformował jednak niespodziewanie o rezygnacji z zakupu, w związku z czym towar i faktura nie zostały wysłane; faktura taka nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w VAT.

Anulowanie dotyczy zatem tylko tych przypadków, gdy faktura dokumentuje czynność niedokonaną i nie została przekazana kontrahentowi.  Fakturę można anulować np. gdy wystawiono ją na podstawie złożonego zamówienia, do realizacji którego nigdy nie doszło – czyli towar nie został wydany oraz sprzedający nie otrzymał zapłaty.

Gdyby transakcja nie doszła do skutku, ale faktura została wprowadzona do obrotu prawnego (dostarczona nabywcy), możliwa byłaby wyłącznie jej korekta.

Celem anulowania faktury jest uniemożliwienie wykorzystania jej oraz skuteczne zapobieżenie zaewidencjonowaniu kwot, które w niej wykazano, u obydwu stron transakcji. Można to osiągnąć poprzez:

  • przekreślenie oryginału i kopii faktury,
  • zamieszczenie na nich odpowiednich adnotacji wraz z podpisem osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu; może to być dopisek „ANULOWANO” lub „FAKTURA ANULOWANA”, ponieważ nie jest to jednak uregulowane normatywnie, dopisek takiej treści nie jest obowiązkowy.

Jest to koniecznie w celu uniemożliwienia ponownego wykorzystania takiego dokumentu. Warto umieścić również opis sytuacji (np. z tyłu faktury), z którego będzie wynikał powód anulowania.

Ewidencja i deklaracja VAT

Ponieważ anulowana faktura nie dokumentuje żadnej transakcji nie ma podstaw do ujmowania jej w ewidencji VAT. Jej oryginał wraz z kopią powinny być jednak przechowywane w dokumentacji podatkowej przedsiębiorcy, w celu zachowania ciągłości numeracji.

W przypadku gdyby sprzedawca ujął fakturę, którą ma podstawy anulować, w deklaracji rozliczeniowej za dany okres, dokonując jej anulowania, ma on prawo skorygować deklarację za ten sam okres rozliczeniowy.

Anulowanie faktury poprzez jej zniszczenie jest niemożliwe, co podkreślił WSA w Opolu w wyroku z 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Op 319/13.

Anulowanie e-faktury

Obecnie coraz częstszym przypadkiem jest anulowanie faktur wystawianych w formie elektronicznej. Anulowanie e-faktury może nastąpić w sytuacji, gdy co prawda sprzedawca wygenerował ją, lecz nie doszło do jej odebrania przez nabywcę, a więc nie trafiła do obrotu prawnego.

Faktura pomyłkowo wygenerowana w ww. systemie, nieodebrana przez nabywcę nie może zostać uznana za fakturę w świetle działu XI rozdziału 1 ustawy o VAT. Tego rodzaju zapis elektroniczny w systemie finansowo-księgowym może być anulowany bez potrzeby sporządzania dokumentów korygujących.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Wysokość odsetek ustawowych – 5%, 7% czy 9,5%?

Odsetki, w tym odsetki ustawowe, mogą stanowić:

  • wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału, albo
  • formę odszkodowania za zwłokę w spełnieniu świadczeń pieniężnych.

Wysokość odsetek ustawowych jest zróżnicowana i zależy od tego, z jakiego tytułu są one naliczane.

Od 1 stycznia 2016 r. wprowadzone zostały zarówno nowe zasady ustalania odsetek ustawowych, jak również dokonano zmiany w ich nazewnictwie. Obecnie mamy więc:

  • odsetki ustawowe należne od sumy pieniężnej,
  • odsetki ustawowe za opóźnienie,
  • odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Dwa pierwsze rodzaje odsetek ustawowych są uregulowane w Kodeksie cywilnym, a odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych – w ustawie z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 684). Co istotne przepisy tej ustawy stanowią lex specialis wobec uregulowań Kodeksu cywilnego. Jest to wyraźnie wskazane w art. 4a ustawy o terminach zapłaty, który stanowi, że do transakcji handlowych nie stosuje się przepisu art. 481 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 459 z późn. zm.). Oznacza to tyle, że w przypadku opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych, należy stosować przepisy ustawy o terminach zapłaty, a nie przepisy Kodeksu cywilnego.

W transakcjach pomiędzy przedsiębiorcami (faktury za dostawę towarów lub świadczenie usług) należy stosować odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

1. Odsetki ustawowe należne od sumy pieniężnej (za korzystanie z cudzego kapitału)

Zgodnie z art. 359 § 1 K.c., odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Dalsze przepisy stanowią, że jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona (czyli nie wynika na przykład z umowy), należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.

2. Odsetki ustawowe za opóźnienie

Odsetki te są naliczane za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego. I tak, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, w oparciu o postanowienia art. 481 § 1 K.c. wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Tu także, jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, ale już nie 3,5, jak to ma miejsce w przypadku odsetek ustawowych należnych od sumy pieniężnej, lecz 5,5 punktów procentowych.

3. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych

Stosowane są w transakcjach między przedsiębiorcami.

Ten rodzaj odsetek może być naliczany przez wierzyciela dłużnikowi, który opóźnił się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, przy czym transakcja miała charakter transakcji handlowej. Przez taką transakcję, zgodnie z postanowieniami art. 4 pkt 1 ustawy o terminach zapłaty, rozumie się umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony tej umowy, enumeratywnie wymienione w art. 2 tej ustawy (czyli między innymi przedsiębiorcy lub osoby wykonujące wolny zawód), zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych naliczane są w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 8 punktów procentowych.

Wierzycielowi, który nabył prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, równowartość kwoty 40 euro przeliczonej na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Kwota ta stanowi rekompensatę za koszty odzyskiwania należności. Ponadto, oprócz tej kwoty równowartości 40 euro, wierzycielowi przysługuje również zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę. Uprawnienie to wynika z art. 10 ustawy o terminach zapłaty.

Podsumowanie

Od 1 stycznia 2016 r. wysokość odsetek ustawowych zależy od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i liczby punktów procentowych określonej w przepisach Kodeksu cywilnego lub ustawy o terminach zapłaty.

W związku z tym, że od 5 marca 2015 r., stopa ta wynosi 1,5%, a do tej wartości zostanie dodane:

  • 3,5 punktów procentowych w przypadku odsetek od sumy pieniężnej (art. 359 § 2 k.c.),
  • 5,5 punktów procentowych w przypadku odsetek za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 481 § 2 k.c.),
  • 8 punktów procentowych w przypadku odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych (art. 4 pkt 3 ustawy o terminach zapłaty),

to wysokość odsetek ustawowych wynosi odpowiednio:

  • 5% – odsetki od sumy pieniężnej,
  • 7% – odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego,
  • 9,5% – odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.

Struktury JPK na żądanie organu podatkowego od 1 lipca 2018 r.

Zgodnie z art.193a Ordynacji podatkowej w przypadku prowadzenia ksiąg podatkowych przy użyciu programów komputerowych, organ podatkowy może żądać przekazania całości lub części tych ksiąg oraz dowodów księgowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznych nośnikach danych, w postaci elektronicznej, odpowiadającej strukturze logicznej JPK, wskazując rodzaj ksiąg podatkowych oraz okres którego dotyczą.

Do końca czerwca 2018 r. obowiązek ten dotyczył wyłącznie dużych przedsiębiorców. Ponieważ 30 czerwca 2018 r. zakończył się dwuletni okres przejściowy dla średnich i małych przedsiębiorców oraz mikroprzedsiębiorców, od 1 lipca br. wszyscy podatnicy prowadzący księgi podatkowe i wytwarzający dowody księgowe za pomocą programów komputerowych muszą  przekazywać na żądanie urzędu skarbowego dodatkowe pliki JPK.

Struktury JPK na żądanie obejmują 6 struktur, w tym 3 struktury programowe i 3 struktury dowodowe:

  1. Księgi rachunkowe – struktura JPK-KR
  2. Podatkowa księga przychodów i rozchodów – struktura JPK-PKPIR
  3.  Ewidencja przychodów – struktura JPK-EWP
  4. Faktury VAT – struktura JPK-FA; obejmuje wyłącznie faktury sprzedaży
  5. Wyciąg bankowy – struktura JPK-WB
  6. Magazyn – struktura JPK-MAG

Od 1 lipca 2018r. organ podatkowy może żądać przekazania wymienionych struktur JPK w ramach kontroli podatkowej, czynności sprawdzających, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego – od podatnika oraz od kontrahenta, jeżeli prowadzi on księgi rachunkowe w formie elektronicznej. Podatnik nie ma obowiązku przekazywania wymienionych struktur bez wezwania organu podatkowego, tak jak jest w przypadku struktury JPK-VAT.

Na przekazanie JPK na żądanie organu podatnik będzie miał nie mniej niż 3 dni (dokładny termin zostanie określony w wezwaniu). W uzasadnionych przypadkach (np. duża ilość danych, nieobecność osoby odpowiedzialnej) podatnik może zwrócić się do organu podatkowego o wydłużenie tego terminu.

Jeżeli przedsiębiorca prowadzi księgi podatkowe i wytwarza dowody księgowe w formie papierowej, wówczas nie ma obowiązku przetworzenia ich na format JPK. Wówczas na wezwanie organu podatkowego podatnik przekaże księgi podatkowe i dokumenty księgowe w formie papierowej, ale Ministerstwo Finansów ostrzega, że w takim przypadku czynności sprawdzające lub kontrola podatkowa będą trwać dłużej.

Ewa Stolarczyk, Abak S.A.